man and woman sitting on chair in front of desk

Xin việc: Communications Consultant

Ôi mình biết bắt đầu từ đâu nhỉ? Có lẽ mình nên bắt đầu là đây là ước mơ cả đời của mình. Mình luôn luôn muốn làm marketing & communications – một công việc sáng tạo, sôi động, không ngày nào giống ngày nào, thỉnh thoảng có drama cũng được nhưng đừng nhiều quá. Và quan trọng là vui. Thú vị. Mỗi ngày đều học được thứ gì đó mới. Và luôn luôn cảm thấy còn rất nhiều điều phải làm, rất nhiều mục tiêu để phấn đấu, vô vàn thứ để học. 

Lúc mình nhận được offer qua điện thoại, mình mừng muốn rơi nước mắt. Mình thậm chí còn cảm thấy khó thở, kiểu như khi được sờ vào idol ý.

Đó là cảm giác khi mình được nhận vào làm.

Hạnh phúc.

Thực sự rất hạnh phúc.

Quá trình xin việc Comms ở NNIT

Mình biết Communications Consultant là một công việc không hề dễ dàng. Mình cũng biết bản thân sẽ phải cố gắng, nỗ lực rất nhiều để làm tốt. Nhưng mình đã vượt qua kỳ thi tuyển cũng không hề đơn giản. Họ giao cho mình 3 bài tập chiến lược, cho mình 4 ngày để hoàn thành. Đó không phải là quy trình thông thường.

“Mấy người đùa tôi hả?” – Mình đã phải thốt lên như thế khi nhìn vào đề bài. Mình đã chắc chắn – không thể – xin được – công việc này.

Người làm vị trí này phải nói và viết giỏi cả tiếng Anh và tiếng Séc. Có khả năng giao tiếp, ứng xử thần thánh. Lên chiến lược quảng bá hình ảnh công ty cho cả năm. Phải tổ chức được sự kiện cho nhân viên theo budget đưa ra. Thiết kế ấn phẩm, quảng cáo. Phỏng vấn, chụp ảnh, viết bài cho trang web và các kênh mạng xã hội. Thật ra những việc này mình đều đã làm rồi. Nhưng mình chưa bao giờ làm tất cả những việc ấy một mình.

Mình được dạy chúng ta làm marketing để bán sản phẩm và chúng ta làm truyền thông (communications) để đưa thông điệp về sản phẩm đó tới khán giả. Hồi mình làm ở Anglo-American University, phòng marketing cũng xử lý internal communication và PR. Và cũng phải có 3-4 người làm những việc đó. Mà đó chỉ là một trường đại học bé 200 nhân viên.

NNIT là một công ty Đan Mạch với 3000 nhân viên toàn cầu. Hẳn họ phải có một team ở Cộng hòa Séc để xử lý marketing & communications chứ?

Nhưng chi nhánh NNIT ở Cộng hòa Séc không làm marketing. Đó là việc của trụ sở bên Đan Mạch. Văn phòng ở Praha chỉ là operations and delivery center cho khách hàng ở Đan Mạch, Thụy Sĩ, Đức, Áo, v…v. Họ không cần người viết quảng cáo về dịch vụ cho thị trường Séc. Nhưng họ cần một người duy trì thông tin nội bộ rõ ràng, mạch lạc. Xây dựng hình ảnh công ty NNIT tại Séc để thu hút thêm nhiều nhân tài. Và tổ chức những sự kiện công ty thú vị, hấp dẫn để giữ chân những nhân tài đó.

Và họ chỉ cần một người.

Khi mình đọc job description, đã thấy ngờ ngợ rồi. 

“You mean, I’m not gonna be just a Communications Consultant. I’ll be the Communications Consultant in NNIT Czech Republic?” 

Họ muốn tìm siêu nhân? Một người có 5-10 năm kinh nghiệm? Ai đó trí tuệ siêu phàm, kinh nghiệm đầy mình, không cần training, không cần chỉ bảo, chỉ cần bước vào guồng chạy một cái là mọi thứ êm như ru? Một người có thể đại diện cho cả Cộng hòa Séc trong mảng Communications?

Và mình lúc đấy còn chưa tốt nghiệp Thạc sĩ.

Làm bài tập (take-home assignments)

Hôm đấy mình thức đến 1-2 giờ sáng để nộp bài tập họ giao. Không kỳ vọng gì nhiều. Đề bài dài như thế thì siêu nhân cũng chưa chắc đã làm được trong vòng 4 ngày. Người ta còn đi học, đi làm, còn cuộc sống cá nhân, ai rảnh đi làm bài tập về nhà, không chỉ 1 mà tận 3 cái. Tôi đi đầu xuống đất cho các vị coi.

Nhưng thôi, đề bài cũng thú vị. Mình thấy họ rất tử tế. Gọi điện, nhắn tin đều rất thân thiện. Nên mình coi như lấy trải nghiệm, thử sức bản thân một tý. Nghiên cứu rất nhiều tài liệu. Thiết kế từng slide chi tiết đến từng chút một. Mỗi câu từ đều phải chuẩn như lau như li. Vào được hay không, không quan trọng, quan trọng là cố gắng hết sức. Riêng công việc, mình không làm nửa vời. Đã làm thì làm tới bến. Không có chuyện “app bừa” hay “làm đại”. 

Nói chung, mình nhìn nhận xin việc như vậy. Xác định mỗi buổi phỏng vấn xin việc đều là cơ hội học hỏi, “cọ xát” rồi xin feedback từ người ta. Sau này cứ vậy mà tiến bộ dần dần. Với NNIT cũng vậy.

Phỏng vấn

Hôm phỏng vấn, mình tự tin đến bản thân cũng hơi bất ngờ một chút. Có lẽ vì thực sự háo hức theo kiểu “Để bà cho chúng mày xem, bà làm được gì.” xong show ra một loạt bảng biểu, thiết kế bắt mắt, hình ảnh sống động, timeline campaign abc xyz rất hoành tráng. Chém một tấc lên giời – chính là nghề của bà.

Thậm chí, sau đó còn có thể nhận định với con Lindsay là “it was the best interview I’ve ever had. I literally owned the room. When I finished, I dropped the mic like *explosion noise*.”

Thỏa thuận lương

Lúc nhận được cuộc gọi từ manager thông báo offer và mức lương, mình đã có thể nói có luôn rồi. Thật sự. Cao hơn 20% mức lương SAP offer. Vị trí cao hơn. Nhiều công việc, projects thú vị hơn. Hợp đồng vô thời hạn. Phải kiềm chế lắm lắm mình mới dám “làm hàng”, và nói “để tôi suy nghĩ.”

Sau đó, mình in cả báo cáo Hays Czech Republic 2021 ra để so sánh. Và nói chuyện với đồng nghiệp HR ở SAP để xin lời khuyên. Manager của mình lúc đấy còn khuyên là mày nhất định phải thỏa thuận. Lúc xin việc là lúc mình có thế mạnh, dễ xin tăng lương nhất. Từ đấy trở đi, tăng sẽ rất ít, không đáng kể. Thời cơ là bây giờ.

Mình yêu cầu tăng thêm 10% lương khởi điểm với lý do: mình có bằng Thạc sĩ, mình có kinh nghiệm làm ở tập đoàn lớn, yêu cầu công việc phức tạp, và mặt bằng chung ngành Communications ở Cộng hòa Séc là khoảng đó.

Manager và recruiter sau đó video cho mình và nói chuyện rất căng thẳng kiểu, mức lương bọn tao đưa ra đã là rất cạnh tranh rồi. NNIT không thỏa thuận lương. Chúng tôi quy định lương theo tiêu chí định sẵn. Nói chung là rất căng, rất nghiêm trọng. Mình kiểu, thôi, tôi biết lỗi rồi, cho tôi cái offer cũ đi, tôi chịu mà, tôi đùa ý mà. 

Thế xong tự dưng họ chấp thuận.

Mình tắt cuộc gọi rồi vẫn còn bần thần. Ủa? Vậy là họ đồng ý hả? Ủa thế là như nào? Ủa tưởng NNIT không thỏa thuận lương, có tiêu chí tiêu chuẩn gì cơ mà? Rất hoang mang luôn.

Nhưng nói chung, bài học ở đây là, luôn luôn thỏa thuận lương khởi điểm.

Vậy làm thế nào để có công việc trong mơ?

Ngừng mơ mộng về “công việc trong mơ” =)))))) Mình nghĩ là ước mơ của mình ngày xưa về một công việc sôi động, sáng tạo, vui vẻ…đúng chỉ có trong mơ thôi. Đến cả khi mình làm ở một công ty 4.6 sao trên Glassdoor như SAP, mình còn có thể than phiền được. Thì kể cả có được làm dream job ở NNIT thì mình cũng vẫn có thể bới lông tìm vết để cảm thấy bất mãn được. Than thở thực sự là một thói quen khó bỏ của mình.

Nhưng kỹ tính và cầu toàn cũng đôi khi cần thiết để bạn luôn luôn có động lực để cố gắng cải thiện hệ thống, môi trường làm việc, phương thức giải quyết vấn đề, v…v. Nếu mọi thứ đã hoàn hảo rồi, thì người ta trả tiền cho bạn đến ngồi 8 tiếng một ngày để làm gì?

Sẵn sàng lăn xả, đấu tranh và đổ máu khi xin việc. Xin việc ở nước ngoài không hề dễ. Ngay cả khi bạn từng là học sinh xuất sắc, bạn rất thông minh, rất tài giỏi, thì bạn vẫn phải cố gắng và vất vả thêm rất nhiều. Mình đã phải sửa CV đến cả trăm lần để tối ưu nó, và vài trăm lần nữa để tùy chỉnh nó cho từng vị trí mình apply.

Bây giờ mình làm Communications rồi, mình mới biết là người Việt Nam xin những việc này khó như thế nào ở nước ngoài. Cả tiếng Anh hay tiếng Séc đều không phải tiếng mẹ đẻ của mình. Mình nói và viết vẫn còn sai rất nhiều. Điểm IELTS hay SAT chả nói lên cái gì cả. Yêu cầu khả năng ngôn ngữ để làm trong ngành marketing & communications ở một cấp độ hoàn toàn khác.

Nếu không có referral, không có CV đầy đủ và thiết kế đẹp, cover letter thuyết phục, bài tập hoàn thành đầy đủ và chi tiết, phỏng vấn tự tin, nhiệt huyết, không có đầy đủ tất cả những yếu tố ấy, thì có xin được công việc này không? Tưởng tượng đây chỉ là 1 trong số 20 hoặc 200 nơi bạn gửi CV đến.

Chấp nhận là có thể sau khi bạn có được công việc trong mơ rồi, nó sẽ trở thành ác mộng. Khi những thói quen công việc dần dần biến thành thói quen sinh hoạt hàng ngày, người ta gọi đó là “bệnh nghề nghiệp.” Là khi bạn không còn phân biệt được đâu là công ty, đâu là nhà. Bạn đi nghỉ mát, bạn vẫn quen tay, quen mồm, quen thói văn phòng.

Có những thứ bạn từng yêu thích, một khi trở thành “cần kiếm cơm” sẽ không còn giữ được đam mê thuần khiết bạn dành cho nó lúc ban đầu. Thay vào đó là rất nhiều toan tính tiền nong, tối đa năng suất, căng thẳng đồng nghiệp, khách hàng. Bạn làm nhiều thì bạn quen tay, và ngày càng giỏi, nhưng niềm đam mê lúc ban đầu, sẽ vơi đi nhiều. Đối với một số người, chính việc biến đam mê thành sự nghiệp sẽ giết chết cái đam mê ấy. Rốt cuộc, công việc Communications Consultant hiện tại có phải cái dream job ấy hay không thì mình cần thêm thời gian mới trả lời được.

Nếu bạn đã đọc đến đây, chắc là bạn đang rất quan tâm tới phát triển sự nghiệp. Hãy đọc thêm các blog khác nè:

Phỏng vấn xin việc

Thực tập

Làm thêm

Lương làm thêm của mình

Nếu các bạn hoặc người quen của các bạn muốn làm trong IT ở một công ty Đan Mạch với lương cao, đãi ngộ tốt thì check out việc làm trên trang web của NNIT (nhớ viết tên mình trong Cover Letter nha).

Lương làm thêm của mình | Du học Séc

Từ hồi mình sang Séc năm 2015, mình cũng đã trải nghiệm khá nhìu công việc, từ freelance chụp ảnh, viết bài, cho đến thực tập bàn giấy. Lương làm thêm của mình rất bình thường, không quá cao, không quá thấp. Nhưng chính vì nó bình thường nên mình muốn chia sẻ với các bạn sinh viên, nhất là các bạn mới sang. Vì nhiều khả năng, lương của các bạn cũng sẽ rơi vào quãng như vậy. Chứ mình không có ý khoe khoang gì cả.

Hi vọng blog này có thể phần nào định hướng các bạn về lương làm thêm tại Praha cái nhìn chân thực hơn về mặc bằng thu nhập tại Séc.

Để dễ quy đổi thì cứ lấy 1kč = 1,000 VND nhé.

Photo by JESHOOTS.com on Pexels.com

2015 – Năm đầu: Không đi làm thêm

Tháng 10/2015, mình mới sang Séc và chưa đi làm ở đâu cả. Mình nghĩ, trừ phi là bạn có người nhà bên này đã có hàng quán, cửa hàng sẵn sàng, chỉ chờ bạn đến là làm, thì năm đầu tiên bạn sang đây, bạn chưa nên đi làm thêm vội. Riêng thủ tục nhập học, giấy tờ cư trú, thuê nhà, thi cử các kiểu đã khá mệt rồi.

Không nên kỳ vọng có thể kiếm việc làm thêm trong năm đầu tiên. Bạn cần thời gian thích nghi và làm quen với cuộc sống mới. Thật sự đấy.

Photo by Anna Shvets on Pexels.com

2016: CTV báo và chập chững freelancer

Công việc đầu tiên của mình là làm Cộng tác viên (CTV) cho “Người Việt Xa Quê” một tòa báo tiếng Việt, viết cho cộng đồng người Việt tại chợ Sapa. Lúc đó có bác Thịnh là tổng biên tập, anh Đại là CTV lâu năm, còn CTV mới có chị Trang là thực tập sinh và mình.

Công việc của mình gồm có:

  • Copy bài từ các trang web khác và đăng lên web của mình dưới các Chuyên mục: Sức khỏe Làm đẹp, Du lịch, Ẩm thực, Giáo dục và trích nguồn. Mỗi bài copy như thế được trả 10kč. Một ngày chỉ đăng 1-2 bài mới.
  • Tham dự và cover các sự kiện của các Hội nhóm trong cộng đồng người Việt, bao gồm Hội thanh niên sinh viên. Có thể là họp hành, giao lưu, thể thao, văn hóa, v…v. Một sự kiện có thể kéo dài 3-4 tiếng, có thể mất cả ngày. Phải chụp ảnh và phỏng vấn đầy đủ. Về viết và sửa mất thêm một buổi nữa. Nếu bài viết được duyệt thì được trả 500kč.
  • Lương tháng dao động trong khoảng 2,000-5,000kč. Trả tiền mặt.

Nhờ làm CTV cho bác Thịnh mà mình làm quen được với nhiều anh chị sinh viên, bao gồm có anh Tùng, mà sau này mình làm cho công ty Czech Viet của anh ý. Lúc đó anh Tùng thỉnh thoảng thuê mình chụp ảnh freelance. Mình lấy giá 200kč/giờ vì mình cũng mới biết chụp thôi; sau mỗi buổi chụp xong mình được 400-1200kč. Sau đó anh ý cần thiết kế một số posters, brochures, certifications, mình cũng lấy luôn 200kč/giờ. Nhưng chắc 2-3 tháng anh ấy mới thuê mình một lần.

Nói chung thời gian này không để dành được tí tiền nào. Tiêu thế nào cuối tháng cũng thiếu. 😀

Photo by Anthony Shkraba on Pexels.com

2017: Thực tập ở AAU

Lần đầu mình thực tập là làm Marketing Intern cho trường của mình Anglo-American University (AAU).

  • 3 tháng đầu tiên: không lương (quy định của trường)
  • Sau 3 tháng: 120kč/giờ x 80 giờ = 9,600 kč /tháng.

Phần lớn các công ty ký hợp đồng DPP với intern sẽ giữ lương dưới 10,000 kč để không phải trả bảo hiểm xã hội, y tế các thứ, và bạn cũng không bị trừ lương mấy khoản đó.

Thời gian này mình freelance chụp ảnh và thiết kế nhiều hơn. Thỉnh thoảng mình cũng được thuê dịch hoặc phiên dịch Anh-Việt. Dịch văn bản mình lấy 200-300kč/trang tùy chủ đề và độ khó. Phiên dịch song song mình lấy 400-500kč/giờ tùy địa điểm và độ phức tạp của chủ đề. Một tháng cũng có thể kiếm thêm 2000-4000kč.

Thời gian này bắt đầu dư dả hơn tí thì lại hay ăn ngoài, rồi mua quần áo công sở, thế là cũng hết tiền.

2018-2019: Làm việc cho anh Tùng và anh Đức

Lúc mình bắt đầu làm việc cho anh Tùng, mình vẫn intern ở AAU. Nhưng rồi nhảy hẳn sang làm cho anh Tùng rồi vẫn không biết công ty mình tên là gì. Vì anh Tùng có khoảng 15 cái công ty và 15 dự án dang dở.

Nhưng mình rất enjoy thời gian làm việc ở chỗ anh Tùng. Công việc của mình vẫn là sáng tạo nội dung. Viết bài, thiết kế, chụp ảnh, quay phim. Dự án là mình tâm huyết nhất là Du Lịch Prague (tăng từ 500 lên 10,000 page likes). Lương 120-150kč/giờ. Chuyển khoản hoặc tiền mặt đều được.

Ngoài ra thì mình còn làm rất nhiều việc freelance như là

  • Hướng dẫn viên du lịch cùng anh David Đức, dẫn các bạn Việt Nam, thường là 1-2 bạn thôi, đi tham quan Praha. Mình lấy 10eu/giờ.
  • Dạy thêm tiếng Anh và tiếng Trung 200-500kč/buổi 90 phút tùy yêu cầu của học viên, offline hay online
  • Viết content cho các công ty trên Facebook 200kč/bài viết
  • Chụp ảnh công ty, sự kiện, 2,000-3,000kč/buổi, bao ăn
  • Dịch thuật và phiên dịch

2020: Thực tập ở SAP

10 tháng thực tập ở SAP diễn ra hoàn toàn online vì dịch Covid-19. Nhưng lương vẫn đầy đủ nhé. Các bạn có thể expect khoảng 190-250kč ở các công ty lớn cỡ SAP, làm 20 tiếng/tuần. Sau thuế và bảo hiểm thì take-home khoảng 15,000-20,000kč.

2021: Đi làm full-time ở NNIT

Lương Communications Consultant trong ngành tech vào khoảng 40,000-60,000kč/tháng. Sau thuế và bảo hiểm thì tiền sạch khoảng 30,000-50,000kč.

Các bạn có thể tham khảo thêm lương làm thêm các nghề khác cho sinh viên ở Séc ở blog Đi làm thêm khi du học Séc

Bạn nghĩ mức lương làm thêm của mình có hợp lý không? Hơi cao? Hơi thấp? Bình luận ở dưới nha!

Đi làm thêm khi Du học Séc

Bạn là sinh viên tại Séc tìm kiếm việc làm thêm? Bạn không muốn phụ thuộc gia đình nữa? Bạn muốn phần nào trang trải cuộc sống của mình và dần dần tự chủ tài chính? Mình có thể giúp bạn! Sau đây là một vài kinh nghiệm làm thêm của mình suốt 6 năm sinh viên tại Séc.

Trong blog này, mình sẽ trả lời những câu hỏi sau:

  1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?
  2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?
  3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?
  4. Lương bao nhiêu là chấp nhận được?
  5. Làm nghề gì dễ kiếm tiền?
  6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?

Mình biết nhiều bạn đi làm thêm vì thu nhập. Vì giống như chị Ngọc Trinh nói, “Không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” 😀 Chuyện tiền nong vốn khó nói, nhưng thiếu nó thì khó sống. 😀

Nhưng nếu các bạn nhìn xa hơn chút, đặt mục tiêu là ra trường sẽ xin làm việc văn phòng ở một công ty lớn, thì bạn phải làm thêm để làm đầy làm đẹp CV từ khi đi học.

Nhưng nếu bạn chưa bị nỗi lo cơm áo gạo tiền ghì sát đất, thì mình hi vọng các bạn có thể đi làm thêm để tích lũy kinh nghiệm và khám phá bản thân. Vì khi bạn không đặt nặng chuyện lương lậu, thì bạn sẽ có nhiều cơ hội hơn.

Mình có một người bạn rất thích chụp ảnh quay phim, giống mình. Thấy mình được đi làm cái mình thích, bạn ấy ngỏ ý muốn đi làm cùng. Mình cũng nói chuyện lại với sếp. Nhưng sau khi biết là lương bạn ý (100kc/h) sẽ thấp hơn lương bồi bàn (120kc/h) thì bạn ấy từ chối. Mình cũng rất hiểu khi bạn đi làm, bạn muốn được trả công xứng đáng, được trọng dụng, được làm cái mình thích. Nhưng đời nhiều khi, không như là mơ, nhất là đối với sinh viên.

Mình biết là không phải ai cũng có thể đi làm lương thấp chỉ để được làm cái mình thích. Nhà phải có điều kiện mới được đặc quyền như vậy. Nhưng vấn đề ở chỗ: Nếu bạn chỉ đi làm bồi bàn hoặc bán hàng tạp hóa, OK bạn có thể kiếm khá, nhưng CV lại không có gì. Sau khi tốt nghiệp đại học, bạn sẽ rất khó xin việc với cái CV trống trơn như thế.

2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?

Để tránh mất thời gian của bạn & nhà tuyển dụng, xác định rõ:

  • Bạn đi làm vì mục đích gì? Để kiếm tiền, để trải nghiệm, hay để tích lũy kinh nghiệm chuyên môn?
  • Bạn có thể làm những ngày nào trong tuần? Hoặc bao nhiêu giờ một tuần? 10? 20? 30 tiếng/tuần?
  • Bạn chấp nhận mức lương trong khoảng bao nhiêu (đọc thêm ở mục 4)?
  • Bạn muốn đi làm ở một công ty “đàng hoàng” hay chấp nhận làm “chui”? (đọc thêm về “làm chui” ở mục 5)

Nếu các bạn muốn xin việc văn phòng, hãy chuẩn bị:

3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?

Nhờ người quen giới thiệu

Cách dễ và nhanh nhất để xin việc là nhờ người quen. Ở Việt Nam hay Séc cũng thế, có người giới thiệu luôn luôn đơn giản hóa quá trình tìm việc. Phần lớn các công ty ưu tiên người nói tiếng Séc và làm full-time, nên các vị trí part-time dành cho các bạn chỉ nói tiếng Anh khá cạnh tranh. Có người quen giới thiệu và chỉ dẫn sẽ giúp bạn kiếm được những vị trí thậm chí còn chưa công khai online. Nhưng dĩ nhiên nếu bạn không có người quen thì bạn có thể tìm qua các trang web tuyển dụng.

Với các công việc bàn giấy, các bạn có thể tìm qua các kênh:

Với các công việc chân tay, không cần tiếng Séc:

Lưu ý, khi tìm việc ở trên các hội nhóm Việt Nam này, bạn phải rất tỉnh táo và cẩn thận. Đối với những công ty Việt quy mô vừa và nhỏ, quảng cáo sơ sài, mức lương và công việc trông có vẻ “hấp dẫn,” bạn nên chú ý:

  • Luôn luôn phải gọi điện trước: Alo hỏi chi tiết miêu tả công việc, tên của chủ, tên công ty, có facebook/website thì xem xét cẩn thận có dấu hiệu gì đáng ngờ không (ảnh chụp mờ, thông tin trái ngược/thiếu sót,…). Qua cuộc điện thoại, bạn cũng sẽ cảm nhận được phong thái làm việc, thái độ với nhân viên của chủ.
  • Tìm hiểu kỹ càng công ty/chủ: Có số điện thoại, tên công ty hoặc tên chủ, lập tức tra google hoặc facebook tìm hiểu rõ về nơi và người mình sẽ làm việc cùng. Hỏi người thân, bạn bè có ai đã từng nghe đến, làm việc cùng chủ/công ty này không.
  • Đến xem nơi làm việc: Trước khi nhận công việc và đi làm ngày đầu tiên, sắp xếp một buổi gặp mặt, tham quan nơi làm việc để chắc chắn đây là môi trường mình muốn gắn bó.
  • Lưu lại mọi thỏa thuận dưới hình thức chữ viết: Nhiều công ty vừa và nhỏ sẽ ghi “lương thỏa thuận” trong quảng cáo tuyển dụng của họ. Những thỏa thuận này có thể được hứa bằng mồm. Lời nói gió bay. Sau khi thỏa thuận xong, bạn nên yêu cầu họ viết lại tất cả thông tin lương lậu, yêu cầu, điều khoản ra giấy hoặc viết email, tin nhắn gửi bạn. Để hai bên cùng thống nhất và có bằng chứng khi cần.

Các kênh tìm việc dành riêng cho các bạn biết tiếng Séc

4. Lương làm thêm bao nhiêu thì chấp nhận được?

Trước khi bàn về vấn đề hết sức nhạy cảm này, mình chỉ muốn ôm các bạn thật chặt và nói rằng, người duy nhất có quyền đánh giá lương bạn bao nhiêu thì chấp nhận được… là bạn. Vì bạn là người vác xác đi làm, cống hiến mồ hôi chất xám cho vị trí này mà. Người khác, kể cả mình, không có quyền phán xét lương thế là cao hay thấp gì hết. Nếu bạn thấy ổn với mức lương đó thì cứ tiếp tục làm.

Mặt khác, mình cũng ủng hộ việc công khai chia sẻ mức lương để tránh tình trạng bóc lột và bất bình đẳng trên thị trường lao động, đặc biệt là đối với người ngoại quốc/phụ nữ/sinh viên.

  • Công việc bàn giấy:
    • Lúc mình mới đi làm thêm thì mình tưởng là mức lương sẽ dao động tùy thuộc vào năng lực của bạn, nhưng trường hợp này chỉ đúng ở các công ty nhỏ. Ở các công ty tầm trung-lớn, họ thường có “bảng giá” sẵn, không thay đổi quá nhiều.
    • Với các công ty gia đình, công ty bé, hoặc công ty Việt thì có thể bạn sẽ phải thực tập không lương. Đây là trải nghiệm của mình ở Czech Viet. Mình đã phải trải qua 2 tháng không lương trước khi được đề xuất trả lương theo giờ. Đó là vì công ty chưa nhìn thấy giá trị/lợi ích mà bạn có thể đem lại cho họ. Sau 2 tháng thì bạn có thể kỳ vọng lương khởi điểm khoảng 100-150kc/giờ.
    • Các công ty tầm trung (AAU, VSFS) trả lương khoảng 120-200kc/giờ.
    • Các công ty lớn (SAP) trả khoảng 200-250kc/giờ
  • Công việc chân tay:
    • Tính tiền, bồi bàn, dọn dẹp khoảng 100-130kc/giờ + tips
    • Bốc vác, lái xe 130-150kc/giờ
    • Biết thêm tiếng Séc/Anh: 150-180kc/giờ

5. Làm nghề gì để kiếm tiền nhanh?

Tiền nhanh = tiền mặt + trả ngay

Bạn có thể đi làm những công việc chân tay, không đòi hỏi quá nhiều chất xám, đôi khi còn không cần tiếng Séc nữa. Ví dụ: tính tiền, bồi bàn, quét dọn, phụ bếp, bốc vác, v..v.

Khi đi làm các nghề chân tay, một số chủ sẽ ký hợp đồng làm việc đàng hoàng với bạn, nhưng trong nhiều trường hợp thì không (để trốn thuế, trốn bảo hiểm, không giới hạn giờ làm). Hiện tượng sinh viên “làm chui” thì ở đâu cũng có, không riêng gì Séc. Đặc điểm chung là không hợp đồng lao động, chỉ thỏa thuận miệng và trả tiền mặt.

Lương các nghề này rơi vào khoảng 100-200kc/h tùy vào quy mô nhà hàng, cửa tiệm, và đòi hỏi của công việc. Thường nếu các bạn làm ở quán ăn thì còn được bao ăn nữa. Một số nhà hàng lớn như Đông Đô, Hoàng Thành ở trong chợ Sapa thuê nhân viên chạy bồi cuối tuần. Một ngày, các bạn có thể kiếm được 800-1000kc.

Vì không phải trả thuế, thù lao của những công việc chân tay có phần nhỉnh hơn văn phòng. Các bạn muốn làm bao nhiêu giờ cũng được, chỉ có lao động nặng nhọc hơn. Việc hợp đồng lao động mập mờ cũng dẫn đến nhiều trường hợp bị cắt trừ lương vô lý.

6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

Về mặt pháp luật, với visa sinh viên thì bạn không được phép đi làm toàn thời gian (full-time) ở bất cứ đâu. Chỉ có thể ký hợp đồng bán thời gian DPP hoặc DPČ.

Các loại hợp đồng lao động dành cho sinh viên du học Séc

Hợp đồng DPP (Dohoda o provedení práce)

Bạn chỉ có thể làm việc 300 tiếng một năm cho một chủ lao động trên cơ sở thỏa thuận công việc. Nếu lương tháng từ thỏa thuận công việc nhiều hơn 10 000kc, ngoài thuế thu nhập bạn cũng sẽ phải trả bảo hiểm y tế và xã hội.

Hợp đồng DPČ (Dohoda o pracovní činnosti)

Ở dạng thỏa thuận này bạn cũng bị hạn chế thời gian làm việc. Bạn chỉ có thể làm việc tối đa một nửa thời gian làm việc một tuần (tức là 20 tiếng) cho một chủ lao động. Bạn phải trả bảo hiểm y tế và xã hội như khi làm việc trong quan hệ lao đồng bình thường.

Đọc thêm thông tin cơ bản về lao động tại Cộng hòa Séc

Mải làm, quên học có thể dẫn tới đuổi học

Trên thực tế thì đấy, rất nhiều sinh viên “làm chui”. Làm tối ngày. Thậm chí bỏ học để đi làm. Tình trạng này kéo dài, nhà trường sẽ báo cáo những nghỉ học liên miên với Bộ Nội Vụ và họ có thể cắt visa sinh viên của bạn. Không có hợp đồng lao động nên không thể xin visa lao động. Bạn sẽ phải về nước.

Trong một diễn biến khác, bạn vẫn đi học (tương đối) đầy đủ. Nhưng vì không cân bằng được việc học và làm, nên sức khỏe thể chất và tinh thần đều không tốt. Học hành kém. Thi không qua. Trượt hoài bị đuổi học. Cũng đứt giấy tờ.

Để tránh những điều không hay xảy ra, hãy ghi nhớ chúng ta vẫn là sinh viên, sang Séc với mục đích du học, không phải là lao động. Hãy tuân thủ đúng luật pháp sở tại. Chăm học vào ha.

Tại sao ít người Việt tại Séc theo đuổi ngành Marketing and Communications?

Tháng vừa rồi, mình bắt đầu công việc Communications Consultant ở NNIT, một công ty công nghệ của Đan Mạch. Mới có một tháng thôi nên mình không dám “chia sẻ kinh nghiệm” gì nhiều. Cái đấy để dành khi nào mình làm được 1 năm. 😀 Nhưng vì mọi thứ còn khá mới, mình muốn chia sẻ trải nghiệm xin việc và bắt đầu đi làm của mình cho những bạn quan tâm tới ngành này. Và chia sẻ suy nghĩ của mình về việc tại sao ít người Việt tại Séc làm nghề này. À mình còn chia sẻ mức lương *hấp dẫn* của nghề này ở cuối bài nha.

Từ đây mình sẽ viết tắt Marketing & Communications là MarCom nhé.

Xin việc ngành MarCom có dễ không?

Sự thật là ngành MarCom lúc nào cũng tuyển dụng. Công ty Việt, Séc, hay quốc tế luôn luôn tìm kiếm nhân tài cho phòng MarCom của họ. Quảng cáo tuyển dụng thì rất nhiều, nhưng tỉ lệ chọi cũng rất cao, và một công ty ít khi tuyển nhiều nhân viên MarCom cùng một lúc.

Mình nhớ lúc mình đi tìm việc, đã rất nhiều lần mình nghi ngờ khả năng của bản thân. Vì mình bị từ chối CV rất nhiều. Tổng cộng 16 lần thì phải.

Việc bị từ chối liên tục làm mình rất mất thăng bằng tâm lý. Mình cảm thấy tiếng Anh mình không đủ tốt vì mình không phải người bản xứ (?). Mình cảm thấy mình chưa có nhiều kinh nghiệm đi làm. Mình cảm thấy mình không có thế mạnh gì nổi trội hơn những ứng cử viên khác. Mình thấy kém cỏi và thất bại tràn trề. Tự tin tụt xuống tới đáy. Mình sợ mình đã chọn sai ngành học, kiểu lãng phí 6 năm theo đuổi ngành MarCom để rồi không xin được việc. Mình sợ mọi người sẽ chê cười mình kém cỏi. Xung quanh lại không thấy người Việt nào làm MarCom, khiến mình lại càng hoài nghi, hay là xin việc trong ngành này là bất khả thi đối với người Việt? Hay là chúng nó racist??? 😀 Nói chung là rất nhiều suy nghĩ tiêu cực và mình đã cảm thấy rất đơn độc trên con đường tìm việc.

Photo by Liza Summer on Pexels.com

Nhưng mình vẫn xin được việc nè.

Xin việc trong ngành MarCom không hề dễ, nếu không muốn nói là rất khó, rất cạnh tranh. Nhưng nó có thể xảy ra. Và mình tin là bạn có khả năng (vì bạn đọc blog của mình :D).

Mình vẫn không biết các công ty có racist hay không :D, nhưng mình thấy ít nhất trong ngành công nghệ thì có rất nhiều chủ trương về “Diversity and Inclusivity”, đại khái là kêu gọi sự đa dạng (đa dạng từ chủng tộc, màu da, đến giới tính, v…v.) nên có khi…việc mình là người Việt, là người da màu, còn là lợi thế khi xin việc! (but don’t quote me on this)

Communications Consultant là gì?

Làm Communications Consultant có nghĩa là làm Cố vấn Truyền thông cho một công ty.

“Truyền thông” ở đây hiểu nôm na là “truyền tải thông tin“, nghĩa là gửi gắm một thông điệp từ người A đến người B. Thông điệp ấy có thể là thông báo nội bộ, cập nhật kinh doanh, thay đổi nhân sự, tuyển dụng, quảng cáo sản phẩm, v…v. Nhiệm vụ của bạn là làm sao để người B nắm được thông điệp mà người A muốn truyền đạt.

Photo by Karolina Grabowska on Pexels.com

Công ty càng lớn thì truyền thông lại càng phức tạp. Nội dung thông điệp phức tạp hơn. Cơ cấu tổ chức phức tạp hơn. Các kênh thông tin phức tạp hơn. v…v. Nhưng nhiệm vụ của bạn vẫn phải là “truyền tải thông tin”. Giống như một người đưa thư, dù kiện hàng có to và cồng kềnh đến thế nào, bạn vẫn phải trao nó đến tận tay của người nhận.

Ví dụ một những công việc của mình ở NNIT là nâng cao nhận thức thương hiệu NNIT ở Séc. Làm thế nào để mọi người biết đến NNIT là công ty làm về công nghệ và dược phẩm hàng đầu thế giới? Làm thế nào để chúng ta tuyển được 50 nhân viên kỹ thuật trình độ cao trong vòng một tháng? Làm thế nào để tăng ranking trên Glassdoor và Atmoskop để cạnh tranh với các công ty tech khác? Câu trả lời cho mỗi câu hỏi này là một bản chiến lược dài hơi và đây mới chỉ là một trong nhiều đầu việc của mình.

Các bạn có thể đọc chi tiết hơn về Communications Consultatnt ở dưới đây: các phẩm chất, kỹ năng, kinh nghiệm, học vấn cần có (Nguồn: Zippia, nhưng nó bắt phải sign up mới đọc được nên mình tải về pdf xong insert vô đây như vầy, các bạn thông cảm hơi dài)

Tại sao ít người Việt tại Séc theo đuổi ngành MarCom?

Mình chỉ quen đúng một bạn Việt Nam nữa cũng làm MarCom ở công ty quốc tế giống mình. Mình nghĩ ít người Việt làm MarCom vì ngành này đòi hỏi khá cao khả năng ngôn ngữ và giao tiếp. Nói năng, viết lách đều phải như người bản xứ. Nếu là công ty Séc thì tiếng Séc phải giỏi. Nếu là công ty quốc tế thì tiếng Anh phải tốt.

Hơn nữa, bạn cũng phải rất tự tin và hòa đồng mới làm được ngành này. Vì bạn “truyền tải thông tin” giữa người với người mà, nên bạn phải có khả năng xây dựng mối quan hệ tốt. Dù là mối quan hệ giữa các đồng nghiệp, hay giữa lãnh đạo và nhân viên, hay giữa công ty và công chúng, báo chí, bạn đều phải chăm sóc và vun đắp, bằng sự tự tin và hòa đồng. Cũng phải học cách lắng nghe và tôn trọng ý kiến của những người từ những nền văn hóa khác nhau.

Mình không nói là người Việt không tự tin và hòa đồng, nhưng có lẽ phần lớn ngại giao tiếp với người nước ngoài, hay là chỉ giao tiếp khi tình huống bắt buộc. Mình cũng không biết. Các bạn nghĩ sao?

Photo by Pragyan Bezbaruah on Pexels.com

Dù sao thì mình nghĩ, nếu như bạn giỏi ngoại ngữ, không ngại giao tiếp với người nước ngoài, dù là giao tiếp với lãnh đạo cấp cao hay là báo chí truyền thông, viết lách tốt, thì đi làm MarCom cũng không khó đâu. 😀

CV của mình như thế nào để xin được việc trong MarCom?

Ngoại ngữ đạt chuẩn

  • Tiếng Anh của mình khá tốt. Mình học tiếng Anh từ bé và thường xuyên đi thi và đoạt giải Tiếng Anh cấp quận và thành phố những năm cấp 2, cấp 3 ở Việt Nam. Hồi mình 17 tuổi, mình đã thi được 113/120 TOEFL ibt (tức là khoảng 8.0 IELTS). Hồi đấy mình đang học ở Ams nên các bạn xung quanh đều giỏi tiếng Anh và xác định đi du học. 😀 Sau này mình cũng đi làm bằng tiếng Anh cả.

Học đúng ngành

  • Mình tốt nghiệp Đại học ngành Journalism and Communications từ trường Anglo-American University (AAU). Nếu các bạn ấn vào link sẽ thấy trang web trường, ở trên cùng vẫn có video phỏng vấn mình về trải nghiệm ở AAU. Hồi đấy mình học hành trâu chó lắm, thức đêm thức hôm học bài các thứ như hồi ôn thi ở Việt Nam vậy. Bây giờ thì đào đâu ra cái nội lực học tập đấy nhỉ huhu. Lí do cày cuốc vất vả như vậy là vì AAU khá đắt so với các trường khác ở Séc (hơn 500 triệu VND cho 3 năm) nhưng hồi đó nó có chính sách miễn học phí cho các bạn GPA 3.9/4.0, tức là straight-A student. Thế là mình bất chấp tất cả để giữ GPA thôi các bạn. Mà AAU cũng kiểm tra nhiều với chấm điểm gắt lắm (hệ thống giáo dục của Mỹ).
  • Hai tuần nữa mình sẽ tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Marketing Communications từ trường University of Finance and Administration. Trường này thì học nhàn hơn AAU rất nhiều. Nhưng nói thật là chất lượng cũng chán hơn. Được cái là rẻ hơn, chỉ dưới 160 triệu cho 2 năm.

Kinh nghiệm liên quan (mặc dù chỉ là part-time/internship)

  • Editor-in-Chief của báo trường (1 năm): có khả năng viết lách và edit, lên chiến lược, quản lý projects
  • Content Specialist at AAU (1,5 năm): kinh nghiệm tuyển sinh, nâng cao nhận thức thương hiệu
  • Marketing at Czech Viet (2 năm): chụp ảnh, quay phim, thiết kế đồ họa, quản lý social media, marketing campaigns
  • HR Intern at SAP (1 năm): tư vấn hướng nghiệp cho nhân viên, tổ chức trainings, events, social media

Cá nhân mình tự đánh giá là với một đứa mới ra trường thì kinh nghiệm thế này cũng là khá tốt. Nhưng, để đặt cái CV này cạnh những người đã có 3-5 năm, thậm chí 5-7 năm kinh nghiệm đi làm full time trong MarCom, thì nó chẳng nhằm nhò gì. Nó cũng bình thường thôi hic. 🙁

Nhưng bạn đừng lo. Đây là lúc bạn phải sử dụng “story-telling” để kể một câu chuyện về hành trình phát triển của bản thân 😀 Dĩ nhiên là ngắn gọn thôi và đừng dramatic quá. Ý tưởng này mình mượn của anh Bùi Cảnh Thái hôm nọ chia sẻ kinh nghiệm thi Management Trainee ở Unilever trong Sài Gòn cho Bão Alumni lol. Thật ra lúc phỏng vấn xin việc, mình chưa gọi tên phương pháp này là “story-telling”, mà mình gọi nó là “keyword matching”.

Mục tiêu của story-telling là để thuyết phục được họ là dù kinh nghiệm của bạn chưa nhiều, nhưng rất chất lượng. Vì bạn đã học được rất nhiều, đạt được rất nhiều, và trưởng thành từ đó rất nhiều.

Photo by Matilda Wormwood on Pexels.com

Ví dụ như trong job description họ liệt kê các key responsibilities là employer branding, internal communication, graphic design, copy writing, etc. Thì bạn phải nhặt nhạnh ra từ trong ký ức những mảnh ghép kinh nghiệm. À, năm 2019 mình lên chiến lược employer branding cho AAU như thế nào, tuyển được bao nhiêu học sinh. Năm 2020 mình làm video rồi thiết kế infographic để củng cố internal communication tại SAP có bao nhiêu người xem. Từ những trải nghiệm đó mình học được gì? Chúng ảnh hưởng như thế nào đến quyết định app của mình?

Kỹ năng story-telling này rất rất quan trọng trong ngành MarCom. Nên vượt qua cái interview này mới là cửa ải đầu tiên thôi. Cố lên!

Lương Communications Consultant khoảng bao nhiêu?

Lương của Communications Consultant thay đổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như industry (e.g. FMCG, IT, Finance), budget, hay quy mô của công ty, yêu cầu công việc, bề dày kinh nghiệm của bạn, nhưng dao động trong khoảng CZK 40,000 – 60,000/tháng. Mức lương như vậy cho một người, mình nghĩ là thừa đủ sống ở Praha. 🙂 Lương trung bình ở Praha rơi vào quãng CZK 42,000 – 46,000/tháng. Nên mình thấy, đối với người mới ra trường, lương như này là cũng là rất tốt rồi. Bạn sẽ còn phát triển nhiều mà. Các bạn có thể tham khảo báo cáo của Hays Czech Republic 2021 về mức lương các ngành nghề nhé.

Photo by Ken Tomita on Pexels.com

Tóm lại

Communications Consultant một nghề rất sôi động, sáng tạo, và thú vị. Mình thấy khá tiếc khi hiện nay vẫn còn ít người Việt theo đuổi con đường này. Nhưng biết đâu trong tương lai sẽ thay đổi? Mình viết blog này chính là để kích thích sự thay đổi đó.

Mình nghĩ là nhiều bạn sẽ giống mình, muốn làm MarCom, nhưng không quen ai trong ngành, không thấy những “tấm gương đi trước” của các anh chị du học sinh, thế là sợ. Không dám app. Rồi có khi app nhưng bị từ chối CV liên tục chẳng hạn, thế là nản. Bỏ cuộc.

Mình muốn nói với các bạn là nếu các bạn thực sự thích ngành này, chưa cần giỏi nhé, vì bạn mới ra trường thì làm sao mà giỏi được, chỉ cần thực sự thích, thì bạn hãy tin vào bản thân và cố gắng hết sức. Director kể với mình là bà ấy và General Manager bị ấn tượng bởi cái “passion” (nhiệt huyết) ở trong mình. Không hẳn là vì mình có kinh nghiệm làm việc gì ghê gớm (có những ứng cử viên khác có nhiều năm kinh nghiệm hơn nhiều), mà vì mình thực sự tâm huyết và tự tin với những ý tưởng mình đưa ra trong bài thuyết trình.

Photo by mentatdgt on Pexels.com

Nếu bạn muốn đi làm bằng tiếng Anh, có một công việc “không ngày nào giống ngày nào”, thỏa sức phát huy khả năng sáng tạo và giao tiếp, thì có thể cân nhắc ngành MarCom nhé. Ôm các bạn thật chặt và chúc các bạn may mắn.

Đấu trí khi Phỏng vấn xin việc ở công ty quốc tế | Du học Séc

Trong vòng 6 năm tại Séc (2015-2021), mình đã phỏng vấn xin việc ở nhiều công ty khác nhau: công ty nhỏ của người Việt, chỉ có 1-2 nhân viên cũng có, công ty lớn như SAP có 100,000 nhân viên toàn cầu cũng có. Có phỏng vấn trượt, có phỏng vấn vào. Có cái tưởng ăn lại trượt, mà tưởng trượt lại ăn. Đúng kiểu được thì là trời cho, không được là trò chơi.

1 năm vừa rồi mình làm HR ở SAP, được bước vào vai trò tuyển dụng đi đọc CV của người khác và phỏng vấn họ cho những vị trí team mình cần. Mình cũng tham gia tổ chức trainings về kỹ năng viết CV và phỏng vấn cho nhân viên SAP. Kiến thức HR này mình sử dụng để đi xin việc 1 tháng vừa rồi và kiểm chứng là có tỉ lệ thành công rất cao. Nên mình muốn chia sẻ lại cho mọi người.

Blog này dành cho các bạn du học sinh tại Séc mong muốn vào làm việc ở các công ty quốc tế sử dụng tiếng Anh. Đây là Phần 2 của series xin việc. Các bạn có thể đọc Phần 1, về Gửi hồ sơ xin việc ở đây nha. Trong blog này, mình sẽ chia sẻ về cách chuẩn bị, kết cấu 3 vòng phỏng vấn, các dạng câu hỏi thường gặp, và cách trả lời thông minh nhất nhé.

Nếu bạn đã vượt qua vòng hồ sơ và giành được vé phỏng vấn thì chúc mừng bạn nhé! Bạn biết không, tùy vào tầm cỡ của công ty và độ hot của vị trí mà bạn apply, sẽ có 200-300 CV được gửi đến, nhưng dĩ nhiên là họ không thể mời hết mấy trăm người đến phỏng vấn được, họ chỉ muốn phỏng vấn trên dưới 10 người thôi. Vậy mà bạn cũng qua cửa được, giỏi quá đi!

Chuẩn bị cho phỏng vấn xin việc

Chuẩn bị 10 thứ này trước khi phỏng vấn nha (Graphic by Indeed)

Trước mắt đến hết 2021, chúng ta chủ yếu sẽ phỏng vấn xin việc online nên các bạn chú ý chuẩn bị máy tính, camera, mic, tai nghe cho đầy đủ và internet khỏe nhé.

Kết cấu 3 vòng phỏng vấn xin việc

Kết cấu của các vòng phỏng vấn sẽ được Recruiter (bên tuyển dụng) giải thích cụ thể với bạn. Thường các công ty quốc tế sẽ có 2-3 vòng phỏng vấn. Đầu tiên Recruiter gọi điện để confirm một số thông tin cơ bản: bạn đang làm việc ở đâu, bạn còn quan tâm tới vị trí kia không, bạn đang đi học hay tốt nghiệp rồi, v.v. và hẹn ngày phỏng vấn.

  • Vòng 1, bạn phỏng vấn với Recruiter (30min-1h)
  • Vòng 2, phỏng vấn với Manager (có thể với sự tham gia của 1-2 người nữa trong team) (30min-1h)
  • Vòng 3, nếu có, sẽ là phỏng vấn với Head of Department (trưởng phòng) (30min)

4 dạng câu hỏi thường gặp khi phỏng vấn xin việc

Để chuẩn bị cho cuộc đấu trí cam go khi phỏng vấn xin việc 😀 , bạn phải chuẩn bị kiến thức đầy đủ và tinh thần vững vàng cho 4 dạng câu hỏi sau.

Dạng 1: Sơ yếu lí lịch (Biographical questions)

Công ty muốn tìm hiểu thêm về những thông tin bạn ghi trên CV, như là:

  • Bạn có thể giới thiệu qua về bản thân được không?
  • Bạn đang học/tốt nghiệp ngành gì, trường nào? Tại sao lại học ngành đó?
  • Bạn sang CH Séc từ bao giờ? Tại sao lại chọn nước Séc?
  • Tại sao bạn muốn ứng tuyển vị trí này? Tại sao chọn công ty này?

Mục tiêu hỏi về sơ yếu lí lịch là để xác nhận những thông tin bạn ghi trong CV là chính xác và mới cập nhật.

Dạng 2: Câu hỏi hành vi (Behavioral questions)

Công ty muốn tìm hiểu thêm về kinh nghiệm làm việc, cách tư duy và xử lý vấn đề của bạn qua các câu hỏi kiểu:

  • Tôi thấy bạn đã có kinh nghiệm làm việc A B C. Bạn nghĩ những kinh nghiệm này sẽ giúp bạn trong công việc sắp tới như thế nào?
  • Công việc bạn thích làm nhất từ trước đến nay là gì? Tại sao?
  • Kể cho chúng tôi nghe một lần bạn gặp khó khăn trong công việc và cách bạn vượt qua nó

Mục tiêu hỏi về hành vi là để xem xét thái độ với công việc và cách giải quyết vấn đề của bạn có phù hợp với vị trí và team không.

Dạng 3: Câu hỏi lý luận (Logical questions)

Mấy câu này thường dành cho các bạn theo các ngành cần tư duy logic tốt, như là lập trình, kiểm toán, dữ liệu, v.v. Câu hỏi kiểu:

  1. Tại sao nắp cống lại hình tròn?
  2. Mẹ của Mary có 4 người con, April, May, June. Hỏi đứa thứ 4 tên là gì?
  3. Cho một can 3 lít, một can 5 lít, làm thế nào để đong được 4 lít nước mà không lấy thêm một can nào khác?
  4. Cái phòng này chứa được bao nhiêu quả bóng tennis?

Ở những câu hỏi này, họ muốn quan sát cách bạn xử lý vấn đề, bạn lập tức nói “câu hỏi kiểu gì thế?” rồi bỏ cuộc 😀 , hay là bạn vẽ sơ đồ rồi nghĩ ra các thuật toán để tìm ra câu trả lời. Có bạn nào trả lời câu nào trong 4 câu này không? Trả lời ở dưới bình luận nhé! 😀

Dạng 4: Câu hỏi tình huống (Scenario questions)

Họ giả dụ một tình huống công việc (thường là dựa trên thực tế vị trí của bạn) để xem bạn sẽ phản ứng và giải quyết vấn đề như thế nào:

  • Trong vị trí này, bạn sẽ là cầu nối giữa bên A và bên B. Nhưng ví dụ A không đồng ý với B, bạn sẽ làm gì để giải quyết mâu thuẫn này khi deadline đang đến gần rồi?
  • Các đối thủ của chúng ta đều đang tập trung phát triển theo hướng X trong mảng này. Chúng ta có nên phát triển theo hướng đó không? Làm thế nào để biết hướng X là hướng phù hợp cho công ty?

Cái hay của dạng câu hỏi này là bạn mường tượng ra được vị trí của mình trong công ty và biết những thử thách trước mắt sẽ như thế nào.

Các câu hỏi phỏng vấn hay gặp nhất

Các câu hỏi bạn sẽ gặp thường xuyên khi đi phỏng vấn xin việc nè (Graphic by Zety)

Trả lời câu hỏi hành vi và tình huống theo mô hình STAR

Câu hỏi hành vi và tình huống thường khiến nhiều sinh viên run rẩy nhất, vì cảm giác mình chả có kinh nghiệm gì đặc sắc để nói, cảm thấy mình nhạt nhẽo vô vị. Không nhé 😀 Bạn không được nghĩ như thế. Nhà tuyển dụng khi chọn CV của bạn đã biết bạn là sinh viên, ít kinh nghiệm rồi, và họ vẫn chọn bạn, vì chính sự ít kinh nghiệm của bạn khiến bạn phù hợp với vị trí này. Thật đấy 😀 .

Khi họ hỏi bạn những câu hỏi hành vi, họ không kỳ vọng bạn chia sẻ một kinh nghiệm gì đao to búa lớn. Họ muốn xem sự tự tin của bạn, khả năng nói tiếng Anh, cách bạn tư duy mạch lạc và thuyết trình hiệu quả. Chỉ cần thần thái bạn tự tin, tích cực thôi, là bạn thắng 50-60% rồi. Ví dụ họ hỏi bạn là “Kể cho chúng tôi nghe một lần bạn gặp khó khăn trong công việc và cách bạn vượt qua nó.” Bạn nên trả lời theo mô hình S-T-A-R để có câu trả lời ngắn gọn, rõ ràng, và hiệu quả nhất:

Luôn luôn trả lời câu hỏi tình huống theo mô hình STAR (Graphic by Wizard Sourcer)
  1. Chữ “S” đầu tiên là “Situation“: Hoàn cảnh là gì? Đây là khi bạn làm việc ở công ty nào? Bạn gặp phải khó khăn gì? VD: Khi tôi vừa đi học, vừa đi làm thực tập ở công ty A, có những lúc tôi vừa phải chạy deadlines thi cuối kỳ ở trường, vừa phải chạy deadlines công việc.
  2. Chữ “T” thứ 2 là “Tasks“: Trách nhiệm hay nhiệm vụ của vị trí bạn làm là gì? VD: Ở trường, tôi học 5 môn, có bài tập hàng tuần, project nhóm, thi cuối kỳ. Ở công ty, công việc của tôi là hỗ trợ các project. Tôi phụ trách việc A, B, C, và báo cáo kết quả.
  3. Chữ “A” thứ 3 là “Actions“: Bạn đã làm gì để giải quyết vấn đề? VD: Tôi đánh dấu deadlines các môn học và project lên lịch để tiện theo dõi. Tôi cố gắng hoàn thành bài tập sớm trước deadline để không bị dồn dập. v..v.
  4. Chữ “R” cuối cùng là “Results“: Kết quả của hành động đó là gì? Bạn rút được kinh nghiệm gì từ trải nghiệm này? VD: Bởi vì tôi hệ thống hóa các đầu việc, nên tôi luôn luôn kịp deadlines, tôi không bị căng thẳng, việc học hỗ trợ việc làm và ngược lại. Tôi học được cách sử dụng Google Calendar + Trello để quản lý projects, tôi học cách làm việc nhóm, v.v.

Nhớ mô hình Situation – Tasks – Actions – Results (STAR) để trả lời súc tích và đúng trọng tâm nhé cả nhà.

Hãy chuẩn bị câu hỏi dành cho nhà tuyển dụng

Phần cuối của một buổi phỏng vấn, công ty thường hỏi, “Bạn có câu hỏi gì không?” và rất nhiều người nói không. Mình thì luôn luôn hỏi vì nhỡ mà phỏng vấn tạch thì đây sẽ là lần cuối bạn được nói chuyện với họ đấy. Nên bạn hãy tận dụng cơ hội này để tìm hiểu thêm về công việc và công ty nhé. Đây là một số câu mình hay hỏi:

  • Team của tôi sẽ có bao nhiêu người?
  • Tôi sẽ làm việc thường xuyên nhất với các phòng ban nào?
  • Tôi có phải đi công tác nhiều không?
  • Tôi có phải làm quá giờ nhiều không?
  • Tôi có được làm việc từ nhà không?
  • Giờ làm việc của tôi có được linh hoạt không?
  • Điều gì là điều tuyệt vời nhất về công ty này?
  • Bước tiếp theo sau cuộc phỏng vấn này là gì?

Những câu hỏi này còn chứng minh bạn rất quan tâm tới vị trí và công ty nên mới muốn tìm hiểu sâu sắc đến vậy.

Sau tất cả, hãy gửi email cám ơn

Đối với nhà tuyển dụng thì một cái email cám ơn cũng khiến họ chú ý hơn đến hồ sơ của bạn. Hơn nữa, nếu trong quá trình phỏng vấn họ có hỏi gì đó như là “Bạn có sản phẩm gì cho chúng tôi xem được không?” (Kiểu như mình phỏng vấn xin làm graphic designer hoặc video editor thì họ muốn xem portfolio ý) mà bạn không share được lúc đó, thì có thể gửi link hoặc portfolio cho họ ở trong thank you email.

Thường các công ty sẽ câu trả lời trong vòng 2 tuần. Nhất là nếu còn vài vòng phỏng vấn nữa thì họ sẽ trả lời trong tuần luôn. Nếu số lượng ứng cử viên không nhiều, họ có thể gọi điện đến từng người để thông báo trúng trượt và cho bạn 1 vài feedback. Nhưng nếu có quá nhiều người đăng ký thì họ chỉ thông báo kết quả qua email thôi.

Luyện tập, luyện tập, luyện tập

Với những câu hỏi ở trên kia, các bạn hãy thử ngồi xuống và ngẫm nghĩ xem mình sẽ trả lời như thế nào. Hãy viết ra những ý chính theo đúng mô hình STAR. Và rồi luyện nói. Bạn phải luyện nói thật nhiều. Để gần như thuộc lòng và có thể nói trôi chảy, truyền cảm, tự tin.

Cố gắng lên. Mình cũng rất lười và ngại luyện nói. Nhưng thà bây giờ nói vấp, nói ngọng một mình còn hơn để đến lúc phỏng vấn đứng trước cả panel bắt đầu ấp úng đúng không? Fighting! 😀

Và đó là tất cả mình muốn chia sẻ về đấu trí trong phỏng vấn xin việc 😀 Blog sau sẽ là thỏa thuận lương nha (hot cực!). Nếu các bạn còn có câu hỏi gì, hãy bình luận ở dưới nha. Và nếu bạn có kinh nghiệm phỏng vấn gì mà mình chưa nhắc đến ở đây, hãy chia sẻ với mọi người nhé.

Một số blog liên quan tới chủ đề xin việc

Mà đã ai nghĩ ra câu trả lời cho 4 câu hỏi logic chưa?

  1. Tại sao nắp cống lại hình tròn?
  2. Mẹ của Mary có 4 người con, April, May, June. Hỏi đứa thứ 4 tên là gì?
  3. Cho một can 3 lít, một can 5 lít, làm thế nào để đong được 4 lít nước mà không lấy thêm một can nào khác?
  4. Cái phòng này chứa được bao nhiêu quả bóng tennis?

Xin việc ở lại Séc sau khi tốt nghiệp (Non-dual Mode Employee Card) | Du học Séc 2021

Xin việc ở lại sau khi tốt nghiệp có lẽ là nỗi lo lớn nhất của các bạn du học sinh Séc, và nỗi lo ấy nhân lên gấp 10 vì covid-19. Một năm vừa qua mình làm HR ở công ty phần mềm Đức SAP nên mình học được kha khá về quá trình tuyển dụng, nộp hồ sơ, và phỏng vấn ở các công ty lớn. Những kỹ năng này cực kỳ cần thiết, mà ở trường không ai dạy, toàn phải lên mạng học lỏm. Bản thân mình 1 tháng vừa rồi cũng bắt đầu tìm việc ở Praha. Qua trải nghiệm cũng đúc kết được nhiều điều.

Mình sẽ chia sẻ với các bạn các thông tin về Non-Dual Employee Card, và lời khuyên cá nhân của mình, khi nào nên bắt đầu xin việc, xin kiểu gì, xin ở đâu, và lương khởi điểm khoảng bao nhiêu. Blog này được viết năm 2021 nên một số thông tin và quan điểm có thể thay đổi trong tương lai nha.

Photo by Mikhail Nilov on Pexels.com

Du học sinh Séc có thể xin Non-dual Mode Employee Card thời hạn tối đa 2 năm

Đối với du học sinh, nếu bạn tốt nghiệp cấp 3 hoặc đại học Séc, nghĩa là có chứng chỉ học tập của Séc, thì bạn được tự do tiếp cận thị trường lao động, kiểu như có “giấy phép lao động.” Nên sau khi tốt nghiệp, bạn sẽ xin Non-dual Mode Employee Card (thẻ lao động không có tính chất kép). Nôm na hiểu là visa dài hạn dựa trên hợp đồng lao động. Nó gọi là “non-dual” vì nó chứng minh quyền cư trú của bạn, chứ không chứng minh quyền lao động. Có thể xin được tối đa 2 năm. Bạn có thể đọc thêm về loại thẻ này trên trang web Bộ Nội Vụ Cộng hòa Séc.

Ngược với Non-dual là Dual Mode Employee Card. Loại này dành cho những người nước ngoài, không phải du học sinh, không có bằng cấp Séc. Thẻ Dual sẽ vừa là work permit, vừa là residence permit của bạn. Xin việc kiểu này hơi “khoai” cho các công ty vì thường họ phải tuyển người có giấy phép lao động, chứ họ không muốn tài trợ visa (visa sponsorship) vì nhỡ tuyển bạn xong bạn không xin được visa thì họ mất nhân viên, mất cả thời gian với tiền bạc oan à.

Nói chung là nếu bạn là du học sinh thì bạn có lợi thế xin việc hơn.

Các giấy tờ cần để xin Non-dual Employee Card

  • Đơn xin
  • Hộ chiếu
  • Chứng minh nhà ở
  • Ảnh thẻ
  • Phí 2500 Kč dưới dạng tem poplatek (mua ở bưu điện)
  • Hợp đồng làm việc: HPP hay DPC tối thiểu 15h/tuần đều có thể xin được Non-dual employee card. Lương tháng cao hơn mức lương tối thiểu. Dĩ nhiên thời hạn hợp đồng càng lâu càng tốt, đỡ phải gia hạn thẻ nhiều lần.
  • Bằng tốt nghiệp trường Séc
  • (nếu cần) Chứng minh tư pháp (xin ở bưu điện)
  • (nếu cần) Giấy khám sức khỏe

Nguồn: trang web Bộ Nội Vụ Cộng hòa Séc.

Khi nào nên bắt đầu xin việc?

Mình sẽ tốt nghiệp cuối tháng 6. Có thể đi làm full-time từ tháng 5-6. Visa học sinh của mình sẽ hết hạn cuối tháng 8.

Mình bắt đầu sửa CV, sửa website, viết sẵn cover letter, đi khảo sát thị trường việc làm từ cuối tháng 2. Sang đến tháng 3 thì apply nghiêm túc hơn. Một số công ty sẽ muốn bạn đi làm ngay lập tức, nhưng nếu thấy bạn giỏi và hợp với team, họ có thể đợi 1-2 tháng.

Lí do mình bắt đầu từ tháng 3 là vì bạn sẽ rút được nhiều kinh nghiệm từ những lần bị từ chối. Tháng đầu tiên xin việc chỉ là thử nghiệm thôi. Không nên kì vọng nhận được offer gì kinh khủng. Nên bắt đầu sớm, rồi cải thiện dần dần, đến tầm tháng 4-5 xin việc sẽ tự tin, từng trải, chín chắn hơn rất nhiều rồi.

Nên chọn những công ty nào?

Mình thích các công ty quốc tế vì chủ yếu dùng tiếng Anh. Môi trường làm việc đa chủng tộc, đa quốc gia cũng thoải mái hơn. Nên tham khảo các công ty có điểm 4.0 trở lên trên Glassdoor. Đây là những công ty quan tâm tới nhân viên, quan tâm tới xã hội, môi trường. Nhân viên không bị làm việc quá tải mà có thể cân bằng sự nghiệp – cuộc sống.

Photo by Jopwell on Pexels.com

Mức lương khởi điểm cho sinh viên mới ra trường tại Séc?

Mức lương khởi điểm cho sinh viên mới ra trường phụ thuộc nhiều yếu tố, như ngành nghề, công ty, vị trí.

Nhưng thường có bằng đại học trở lên, tiếng Anh tốt, có 1-2 năm kinh nghiệm làm việc, làm ở công ty quốc tế tầm trung-lớn, lương tháng thường khoảng 30,000-50,000kc.

Các bạn có thể xem lương cụ thể từng ngành nghề vị trí ở Séc ở website Hays.cz (2019)

Tip 1: Thực tập từ lúc đi học để xây dựng mạng lưới mối quan hệ và trau dồi kinh nghiệm (nhìn CV cho nó chất)

Rất nhiều sinh viên sang Séc xin đi làm quán, làm bồi, bốc vác lấy lương tay để trang trải cuộc sống hàng ngày. Những công việc này cũng nhiều, cũng dễ xin, và kiếm cũng khá. Nhưng mà để từ đấy xin vào làm việc công ty quốc tế sau khi tốt nghiệp sẽ rất khó.

Xin thực tập mất công thật. Phải nghiên cứu công ty, chuẩn bị hồ sơ, phỏng vấn, có khi còn thi test mấy vòng khá mệt mỏi và mất thời gian. Nhưng nếu đậu thì làm thực tập ở Séc sẽ có có trả lương nhé, bét nhất cũng phải 9,600kc/tháng (trên 10,000kc thì công ty phải đóng bảo hiểm cho bạn nên lắm nơi giới hạn dưới 10k). Còn thường thì 10,000-20,000kc/tháng. Luôn trả đúng hẹn.

Qua thực tập, bạn cũng nâng cao tay nghề chuyên ngành, học thêm được nhiều công cụ, kỹ năng văn phòng. Và nếu bạn làm tốt thì còn xây dựng được mối quan hệ với các đồng nghiệp, những người có thể giới thiệu bạn việc làm ngon sau này.

Photo by Anna Shvets on Pexels.com

Tip 2: Có người quen giới thiệu bao giờ cũng dễ ăn hơn

Một tháng vừa rồi, mình gửi 16 cái job applications trên các trang tìm việc như linkedin, jobs.cz, glassdoor, trượt 10. Đấy là người ta còn gửi email thông báo. Còn mấy cái còn lại chắc cũng trật lất nhưng đã bị recruiter lãng quên cho lạc trôi =))) Sau vài cái email chia buồn là mình đã thấy chiến thuật này không ổn rồi.

Mà CV của mình cũng ok nhé. Học giỏi, điểm cao. Tiếng Anh tốt. Có kinh nghiệm đi làm 3 năm, đặc biệt mạnh content marketing và graphic design. Dĩ nhiên là không phải Wow Wow nhưng cũng không phải tệ. Ai muốn xem cụ thể thì lên trang chủ Châu Praha nhé =)))

1 tuần trước, mình apply nội bộ một vị trí marketing trong SAP, có manager viết reference. Đồng thời, nhờ bạn mình reference xin việc bên công ty nó, cũng marketing. Bùm, ngày trước ngày sau có interview invitation luôn. Mình kiểu, cái quái gì. Nhưng mà đấy là sức mạnh của mối quan hệ. Chỉ cần một câu giới thiệu thôi, là bạn đã skip được mấy mét xếp hàng rồi.

Photo by Elle Hughes on Pexels.com

Tip 3: Xem job postings trên mạng nhiều thế thôi chứ 30-40% là đã tìm được người rồi

Như ở trên mình có nhắc đến những người ngoại quốc mà không học ở Séc thì sẽ phải xin dual employee card ý. Những vị trí bạn thấy trên job portals có khi có người rồi, nhưng vẫn ngồi trơ trơ trên mạng để “hợp thức hóa” cái job posting thôi. Chứ chẳng đến lượt bạn đâu.

Bạn có câu hỏi gì về Xin việc ở lại Séc sau khi tốt nghiệp hãy bình luận ở dưới nha!

Đến đây thì mình cũng hơi buồn ngủ rồi mà mấy hôm nữa cũng bận chắc là không quay lại đây sửa cái blog này được =))) nhưng mình vẫn muốn đăng cho nó nóng. Các bạn đọc thấy đoạn nào tối nghĩa thì cứ comment để mình giải thích rõ hơn nhé. Có câu hỏi gì cũng cứ bình luận ở dưới nha. Mình hơi chán là dạo này vì Covid nên cũng không nhiều du học sinh sang Séc nữa và blog của mình bị kém view ý. Nên là các bạn like với bình luận nhiều nhiều cho mình vui nha. Yêu cả nhà.

6 tháng thực tập tại SAP dạy cho mình điều gì? | Du học Séc

Bạn nghĩ sao về việc vừa đi học, vừa đi làm? Mình rất khuyến khích các bạn du học Séc apply thực tập ở các công ty quốc tế. Vừa có thêm thu nhập, vừa luyện ngoại ngữ, vừa có thêm kinh nghiệm làm việc, mà lại bổ sung CV.

Mình rất may mắn là giữa đại dịch vẫn có được cơ hội thực tập có lương ở một công ty SAP của Đức về ngành công nghệ. Đây là một công ty rất quốc tế, chuyên nghiệp và quan tâm tới nhân viên. Và ở Séc có rất nhiều cơ hội thực tập kiểu này cho sinh viên. Vị trí mà mình apply không hẳn là chuyên ngành của mình. Nhưng dần dần mình thấy nhận ra đây là một công việc rất ý nghĩa và thú vị. Những điều mình học được ở công ty còn giúp mình học tập tốt hơn ở trên trường.

Chau's virtual paid Internship Experience Program with SAP
Chau’s virtual paid Internship Experience Program with SAP

Phân biệt thực tập không lương và có lương tại Séc

Trước hết, mình muốn giải thích một chút vì sao lại có khái nghiệm thực tập không lương và có lương ở Séc. Bạn có thể phải thực tập không lương nếu thực tập là một phần của việc học của bạn, ví dụ như trường giới thiệu cho bạn cơ hội thực tập để hoàn thành tín chỉ. Như mình hồi thực tập marketing ở trường AAU. Trong trường hợp này, bạn là người hưởng lợi chính từ thực tập, chứ không phải là công ty. Kiểu như trường “cử” bạn đến đó để học tập vậy. Theo một cách hiểu thì nếu bạn không “kiếm ra tiền” cho công ty, không cống hiến cho xã hội, nên bạn không có lương.

Bạn thực tập có lương khi bạn có mô tả công việc cụ thể, deadline KPI rõ ràng, giờ làm xác định, có hợp đồng làm việc, nếu là làm part-time thì họ sẽ kí loại DPP hoặc DPČ (Đọc thêm về Hợp đồng Làm việc tại Séc). Theo như mình thấy thì những công ty lớn thường sẽ trả lương cho interns vì họ muốn đầu tư vào nhân tài. Đây là trường hợp của mình tại SAP.

Công ty lớn thường sẽ trả lương cho interns vì họ muốn đầu tư vào nhân tài. Photo by Magnetme on Pexels.com
Công ty lớn thường sẽ trả lương cho interns vì họ muốn đầu tư vào nhân tài. Photo by Magnetme on Pexels.com

Phân biệt Thực tập (Internship) và Làm bán thời gian (Part-time)

Hai khái niệm thực tập và làm bán thời gian thường được dùng lẫn với nhau nhưng về bản chất thì có khác nhau. Điểm khác biệt lớn nhất là ở kỳ vọng. Về mặt nhân sự, thường thì đưa một bạn intern trở thành full-time sẽ dễ hơn là đưa một bạn part-time thành full-time.

Thực tập (internship)

  • Dành cho sinh viên, hoặc mới tốt nghiệp
  • Tạo cơ hội học hỏi và tích lũy kinh nghiệm
  • Onboarding và training thường khá kỹ và lâu
  • Những tasks bạn phải làm cũng không quá khó, không quá quan trọng, chủ yếu là support, facilitate.
  • Kỳ vọng: Sau khi bạn thực tập xong có thể trở thành full-time employee.

Làm bán thời gian (part-time)

  • Dành cho sinh viên và người trưởng thành bình thường làm bán thời gian ở nhiều nơi.
  • Công ty kỳ vọng bạn có thể vào làm luôn, không cần quá nhiều training.
  • Những tasks bạn phải làm thường quan trọng hơn, đòi hỏi nhiều kỹ năng và tập trung hơn interns.
  • Thường thì họ kỳ vọng bạn tiếp tục làm part-time hơn là chuyển sang full-time.
Kỳ vọng dành cho nhân viên bán thời gian và thực tập sinh là khác nhau. Photo by Polina Zimmerman on Pexels.com
Kỳ vọng dành cho nhân viên bán thời gian và thực tập sinh là khác nhau. Photo by Polina Zimmerman on Pexels.com

3 điểm chú ý khi đi thực tập ở công ty quốc tế tại Séc

Thật ra so với nhiều nước phát triển khác như Mỹ, Anh, Úc, xin thực tập ở Séc không hề khó. Các công ty quốc tế ở Séc luôn luôn tuyển thực tập, đặc biệt là tầm tháng 4 (vào làm tháng 7), và tháng 10 (vào làm tháng 1 năm sau).

Thời hạn hợp đồng thường là 6 tháng. Sau đó có khả năng gia hạn part-time, hoặc chuyển thành full-time. Mình có 3 chú ý về xin thực tập, quá trình thực tập và sau thực tập.

1. Xin thực tập như thế nào?

Người ta có nói là nếu bạn đọc job description (JD) thấy mình đạt được 80% trở lên thì cứ mạnh dạn apply. Bạn có thể tìm job postings trên các trang Jobs.cz, linkedin, Glassdoor, hoặc lên thẳng trang chủ của các công ty bạn thích và subscribe để mỗi khi có new job postings thì họ sẽ gửi email cho bạn.

Một số công ty quốc tế thường xuyên tuyển các vị trí thích hợp cho sinh viên là Amazon, DHL, SAP, Cisco, PwC.

Bằng cấp

Các công ty ở Séc không quá coi trọng bằng cấp như ở Châu Á. Nhất là các công ty quốc tế, đã quen với việc tuyển dụng ở khắp nơi trên thế giới, họ thường không quá quan trọng bạn học ở trường A hay B. Quan trọng là ngành học gì, luận văn tốt nghiệp về đề tài gì, thế mạnh là môn học gì, có tham gia hoạt động ngoại khóa gì không.

Nếu trên JD họ ghi cụ thể là cần có bằng cử nhân (BA/Bc) hay bằng (MA/MSc) thì bạn phải có.

Tương tự khi họ đòi hỏi bằng cấp trong các ngành cụ thể, như kế toán, IT, marketing, v.v. Nhưng ví dụ HR và Administration thì không đòi hỏi ngành học cụ thể.

Ngoại ngữ

Bạn nên có trình độ ngoại ngữ thì trung cấp trở lên. Dĩ nhiên càng fluent càng tốt. Ví dụ công ty SAP là của Đức nhưng hoạt động trên địa bàn toàn thế giới nên ngôn ngữ giao tiếp chính là tiếng Anh. Nhưng nếu bạn biết tiếng Đức sẽ là lợi thế lớn. Các ngoại ngữ khác của Châu Âu cũng rất được các công ty quốc tế ưa chuộng như tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nga, v.v.

CV / Resume

Khi bạn apply vào một công ty lớn, thường CV/Resume của bạn sẽ không được gửi trực tiếp đến nhân sự hay quản lý, mà trước tiên là được xử lý qua ATS (Applicant Tracking System). Cho nên bạn phải optimize CV của mình như thế nào để qua được máy trước khi đến được người.

Một số phần mềm ATS tự động so sánh CV của bạn với JD để tìm điểm tương đồng. Cho nên với mỗi vị trí mà bạn apply, customize CV cho phù hợp. Thay thế một số từ ngữ để match với keywords trong JD như kiểu analyze, improve, develop, etc..

Sinh viên chúng mình không có nhiều kinh nghiệm làm việc thì nhấn mạnh vào skills như là communication, graphic design, Excel, Java, tùy vào yêu cầu trong JD. Achievements nên được “số hóa” như kiểu tăng 10% hiệu quả làm việc, tăng 5% doanh thu, tăng 7% conversion rate. Thiết kế CV hiện đại, rõ ràng, chuyên nghiệp trên Canva templates for free là chuẩn nhất.

CV của bạn nên trông ngắn gọn, rõ ràng, chuyên nghiệp như vậy. Bạn có thể tham khảo free template trên Canva hoặc Cool Free CV.
CV của bạn nên trông ngắn gọn, rõ ràng, chuyên nghiệp như vậy. Bạn có thể tham khảo free template trên Canva hoặc Cool Free CV.

2. Phải như thế nào trong quá trình thực tập?

Chủ động

Vấn đề lớn nhất mà mình gặp phải trong 6 tháng thực tập tại SAP vừa rồi là 100% virtual, nghĩa là onboarding, training, teamwork, meetings hoàn toàn online. Mình chưa hề gặp buddy, other colleagues hay manager ở ngoài đời. Hoàn toàn chỉ qua mạng.

Việc này đồng nghĩa mình phải chủ động set up 1:1 call với các đồng nghiệp để làm quen và offer help. Tìm hiểu về công việc của họ và xem mình có thể giúp được gì không. Nếu trong một hoàn cảnh bình thường thì chỉ cần ngồi trong cùng văn phòng với nhau thôi cũng có thể làm quen và hỏi chuyện rồi. Nhưng khi làm việc online từ xa, bạn càng cần chủ động network hơn nữa.

Photo by Artem Podrez on Pexels.com

Không ngại lên tiếng

Một trong những vấn đề lớn nhất mà mình thấy ở các bạn sinh viên Đông Á như Việt Nam, Trung Quốc, bao gồm có mình, khi đi làm ở công ty quốc tế là chúng mình thường rất ít nói. Thường ngại hỏi. Ngại lên tiếng, bày tỏ quan điểm. Ngại bình phẩm. Nhất là khi, ví dụ như mình, trước đấy từng làm cho một công ty Việt suốt 2 năm. Không quen văn hóa ngắt lời để hỏi hoặc bình luận.

Khi bạn là một intern làm việc 20 tiếng/tuần, thường người ta không để ý tới sự tồn tại của bạn lắm. Mà họ không ấn tượng thì họ sẽ không rủ bạn tham gia những project hay ho, hay là đề bạt bạn cho cấp trên. Bạn phải gây ấn tượng với team bằng một cách nào đấy.

Cả lời nói lẫn hành động của bạn phải thể hiện bạn là người tự tin, có năng lực, có trách nhiệm, có đầu óc. Ở Châu Âu, họ rất khuyến khích người trẻ bày tỏ quan điểm, đóng góp ý kiến, đặt câu hỏi, vì điều đó thể hiện bạn quan tâm tới chủ đề, bạn muốn học hỏi, bạn muốn đóng góp cho công ty.

Photo by Alexander Suhorucov on Pexels.com

Chân thành

Bạn phải chân thành với bản thân và đồng nghiệp. Khi bạn muốn được gia hạn hợp đồng, chuyển sang full-time, hay tăng lương, bạn phải bày tỏ nhu cầu thẳng thắn với cấp trên. Thậm chí là chia sẻ mong muốn này với các leaders của các project khác, nhờ họ đề bạt, “tạo áp lực” với cấp trên để bạn được cân nhắc. Nếu bạn muốn thay đổi team, thay đổi project, cũng nói thẳng với cấp trên.

Ở Châu âu thường không có tình trạng “trù úm”, “ma mới bắt nạt ma cũ” như ở nhiều công ty Việt Nam. Họ không đánh giá xấu nếu bạn tỏ ra tham vọng. Nhất là khi bạn có đủ khả năng, tiêu chuẩn để được cân nhắc. Nhưng bạn phải nói ra mong muốn này. Người Châu Âu không có khả năng “đọc vị” hoặc là “hiểu ẩn ý” như người Châu Á.

Tương tự, nếu bạn gặp khó khăn, stress, nhiều việc quá, cũng phải chia sẻ với đồng nghiệp và nhờ họ giúp đỡ. Không được giữ gánh nặng cho bản thân. Ví dụ như sắp tới bạn thi, nhiều bài tập, bạn phải nói trước với team, để họ biết đường giảm tải công việc cho bạn. Bạn có thể hứa sau khi kỳ thi kết thúc sẽ làm bù giờ. Riêng việc học, không có gì phải ngại chia sẻ vì tất cả đồng nghiệp của bạn đều từng là sinh viên, nên họ sẽ hiểu cho hoàn cảnh vừa đi làm, vừa đi học của bạn.

Nếu bạn bị quá tải công việc, nhiều khả năng bạn sẽ lan tỏa năng lượng tiêu cực cho phần còn lại của team và phản ánh xấu trong công việc. Tốt nhất là nói thật với các đồng nghiệp về các vấn đề mình đang gặp phải và nhờ họ hỗ trợ, nếu có thể. Kể cả khi họ không thể “làm đỡ” thì họ cũng sẽ thấu hiểu và có thể thay đổi deadline, nhờ người, chuyển giao project, v.v. Quan trọng nói càng sớm càng tốt, để họ có thời gian chuẩn bị. Thà thông báo trước, còn hơn để đến lúc bạn overloaded và miss deadline mới lấy lí do là tại tôi bận quá quên mất, cái đấy mới là thiếu chuyên nghiệp.

Photo by fauxels on Pexels.com

3. Sau thực tập nên làm gì?

Nếu bạn được gia hạn hợp đồng thì Woohoo! Keep up the good work!

Nhưng nếu không thì đừng buồn, vì ít nhất thì CV của bạn đã phong phú hơn tí hehe. Hãy viết email cảm ơn những đồng nghiệp và quản lí đã cho mình cơ hội học hỏi và tích lũy kinh nghiệm. Giữ liên hệ với họ qua LinkedIn để thường xuyên cập nhật các cơ hội việc làm mới nhất. Good luck!

3 Điểm cần Chú ý khi Thực tập ở Công ty lớn ở Séc
3 Điểm cần Chú ý khi Thực tập ở Công ty lớn ở Séc