man and woman sitting on chair in front of desk

Xin việc: Communications Consultant

Ôi mình biết bắt đầu từ đâu nhỉ? Có lẽ mình nên bắt đầu là đây là ước mơ cả đời của mình. Mình luôn luôn muốn làm marketing & communications – một công việc sáng tạo, sôi động, không ngày nào giống ngày nào, thỉnh thoảng có drama cũng được nhưng đừng nhiều quá. Và quan trọng là vui. Thú vị. Mỗi ngày đều học được thứ gì đó mới. Và luôn luôn cảm thấy còn rất nhiều điều phải làm, rất nhiều mục tiêu để phấn đấu, vô vàn thứ để học. 

Lúc mình nhận được offer qua điện thoại, mình mừng muốn rơi nước mắt. Mình thậm chí còn cảm thấy khó thở, kiểu như khi được sờ vào idol ý.

Đó là cảm giác khi mình được nhận vào làm.

Hạnh phúc.

Thực sự rất hạnh phúc.

Quá trình xin việc Comms ở NNIT

Mình biết Communications Consultant là một công việc không hề dễ dàng. Mình cũng biết bản thân sẽ phải cố gắng, nỗ lực rất nhiều để làm tốt. Nhưng mình đã vượt qua kỳ thi tuyển cũng không hề đơn giản. Họ giao cho mình 3 bài tập chiến lược, cho mình 4 ngày để hoàn thành. Đó không phải là quy trình thông thường.

“Mấy người đùa tôi hả?” – Mình đã phải thốt lên như thế khi nhìn vào đề bài. Mình đã chắc chắn – không thể – xin được – công việc này.

Người làm vị trí này phải nói và viết giỏi cả tiếng Anh và tiếng Séc. Có khả năng giao tiếp, ứng xử thần thánh. Lên chiến lược quảng bá hình ảnh công ty cho cả năm. Phải tổ chức được sự kiện cho nhân viên theo budget đưa ra. Thiết kế ấn phẩm, quảng cáo. Phỏng vấn, chụp ảnh, viết bài cho trang web và các kênh mạng xã hội. Thật ra những việc này mình đều đã làm rồi. Nhưng mình chưa bao giờ làm tất cả những việc ấy một mình.

Mình được dạy chúng ta làm marketing để bán sản phẩm và chúng ta làm truyền thông (communications) để đưa thông điệp về sản phẩm đó tới khán giả. Hồi mình làm ở Anglo-American University, phòng marketing cũng xử lý internal communication và PR. Và cũng phải có 3-4 người làm những việc đó. Mà đó chỉ là một trường đại học bé 200 nhân viên.

NNIT là một công ty Đan Mạch với 3000 nhân viên toàn cầu. Hẳn họ phải có một team ở Cộng hòa Séc để xử lý marketing & communications chứ?

Nhưng chi nhánh NNIT ở Cộng hòa Séc không làm marketing. Đó là việc của trụ sở bên Đan Mạch. Văn phòng ở Praha chỉ là operations and delivery center cho khách hàng ở Đan Mạch, Thụy Sĩ, Đức, Áo, v…v. Họ không cần người viết quảng cáo về dịch vụ cho thị trường Séc. Nhưng họ cần một người duy trì thông tin nội bộ rõ ràng, mạch lạc. Xây dựng hình ảnh công ty NNIT tại Séc để thu hút thêm nhiều nhân tài. Và tổ chức những sự kiện công ty thú vị, hấp dẫn để giữ chân những nhân tài đó.

Và họ chỉ cần một người.

Khi mình đọc job description, đã thấy ngờ ngợ rồi. 

“You mean, I’m not gonna be just a Communications Consultant. I’ll be the Communications Consultant in NNIT Czech Republic?” 

Họ muốn tìm siêu nhân? Một người có 5-10 năm kinh nghiệm? Ai đó trí tuệ siêu phàm, kinh nghiệm đầy mình, không cần training, không cần chỉ bảo, chỉ cần bước vào guồng chạy một cái là mọi thứ êm như ru? Một người có thể đại diện cho cả Cộng hòa Séc trong mảng Communications?

Và mình lúc đấy còn chưa tốt nghiệp Thạc sĩ.

Làm bài tập (take-home assignments)

Hôm đấy mình thức đến 1-2 giờ sáng để nộp bài tập họ giao. Không kỳ vọng gì nhiều. Đề bài dài như thế thì siêu nhân cũng chưa chắc đã làm được trong vòng 4 ngày. Người ta còn đi học, đi làm, còn cuộc sống cá nhân, ai rảnh đi làm bài tập về nhà, không chỉ 1 mà tận 3 cái. Tôi đi đầu xuống đất cho các vị coi.

Nhưng thôi, đề bài cũng thú vị. Mình thấy họ rất tử tế. Gọi điện, nhắn tin đều rất thân thiện. Nên mình coi như lấy trải nghiệm, thử sức bản thân một tý. Nghiên cứu rất nhiều tài liệu. Thiết kế từng slide chi tiết đến từng chút một. Mỗi câu từ đều phải chuẩn như lau như li. Vào được hay không, không quan trọng, quan trọng là cố gắng hết sức. Riêng công việc, mình không làm nửa vời. Đã làm thì làm tới bến. Không có chuyện “app bừa” hay “làm đại”. 

Nói chung, mình nhìn nhận xin việc như vậy. Xác định mỗi buổi phỏng vấn xin việc đều là cơ hội học hỏi, “cọ xát” rồi xin feedback từ người ta. Sau này cứ vậy mà tiến bộ dần dần. Với NNIT cũng vậy.

Phỏng vấn

Hôm phỏng vấn, mình tự tin đến bản thân cũng hơi bất ngờ một chút. Có lẽ vì thực sự háo hức theo kiểu “Để bà cho chúng mày xem, bà làm được gì.” xong show ra một loạt bảng biểu, thiết kế bắt mắt, hình ảnh sống động, timeline campaign abc xyz rất hoành tráng. Chém một tấc lên giời – chính là nghề của bà.

Thậm chí, sau đó còn có thể nhận định với con Lindsay là “it was the best interview I’ve ever had. I literally owned the room. When I finished, I dropped the mic like *explosion noise*.”

Thỏa thuận lương

Lúc nhận được cuộc gọi từ manager thông báo offer và mức lương, mình đã có thể nói có luôn rồi. Thật sự. Cao hơn 20% mức lương SAP offer. Vị trí cao hơn. Nhiều công việc, projects thú vị hơn. Hợp đồng vô thời hạn. Phải kiềm chế lắm lắm mình mới dám “làm hàng”, và nói “để tôi suy nghĩ.”

Sau đó, mình in cả báo cáo Hays Czech Republic 2021 ra để so sánh. Và nói chuyện với đồng nghiệp HR ở SAP để xin lời khuyên. Manager của mình lúc đấy còn khuyên là mày nhất định phải thỏa thuận. Lúc xin việc là lúc mình có thế mạnh, dễ xin tăng lương nhất. Từ đấy trở đi, tăng sẽ rất ít, không đáng kể. Thời cơ là bây giờ.

Mình yêu cầu tăng thêm 10% lương khởi điểm với lý do: mình có bằng Thạc sĩ, mình có kinh nghiệm làm ở tập đoàn lớn, yêu cầu công việc phức tạp, và mặt bằng chung ngành Communications ở Cộng hòa Séc là khoảng đó.

Manager và recruiter sau đó video cho mình và nói chuyện rất căng thẳng kiểu, mức lương bọn tao đưa ra đã là rất cạnh tranh rồi. NNIT không thỏa thuận lương. Chúng tôi quy định lương theo tiêu chí định sẵn. Nói chung là rất căng, rất nghiêm trọng. Mình kiểu, thôi, tôi biết lỗi rồi, cho tôi cái offer cũ đi, tôi chịu mà, tôi đùa ý mà. 

Thế xong tự dưng họ chấp thuận.

Mình tắt cuộc gọi rồi vẫn còn bần thần. Ủa? Vậy là họ đồng ý hả? Ủa thế là như nào? Ủa tưởng NNIT không thỏa thuận lương, có tiêu chí tiêu chuẩn gì cơ mà? Rất hoang mang luôn.

Nhưng nói chung, bài học ở đây là, luôn luôn thỏa thuận lương khởi điểm.

Vậy làm thế nào để có công việc trong mơ?

Ngừng mơ mộng về “công việc trong mơ” =)))))) Mình nghĩ là ước mơ của mình ngày xưa về một công việc sôi động, sáng tạo, vui vẻ…đúng chỉ có trong mơ thôi. Đến cả khi mình làm ở một công ty 4.6 sao trên Glassdoor như SAP, mình còn có thể than phiền được. Thì kể cả có được làm dream job ở NNIT thì mình cũng vẫn có thể bới lông tìm vết để cảm thấy bất mãn được. Than thở thực sự là một thói quen khó bỏ của mình.

Nhưng kỹ tính và cầu toàn cũng đôi khi cần thiết để bạn luôn luôn có động lực để cố gắng cải thiện hệ thống, môi trường làm việc, phương thức giải quyết vấn đề, v…v. Nếu mọi thứ đã hoàn hảo rồi, thì người ta trả tiền cho bạn đến ngồi 8 tiếng một ngày để làm gì?

Sẵn sàng lăn xả, đấu tranh và đổ máu khi xin việc. Xin việc ở nước ngoài không hề dễ. Ngay cả khi bạn từng là học sinh xuất sắc, bạn rất thông minh, rất tài giỏi, thì bạn vẫn phải cố gắng và vất vả thêm rất nhiều. Mình đã phải sửa CV đến cả trăm lần để tối ưu nó, và vài trăm lần nữa để tùy chỉnh nó cho từng vị trí mình apply.

Bây giờ mình làm Communications rồi, mình mới biết là người Việt Nam xin những việc này khó như thế nào ở nước ngoài. Cả tiếng Anh hay tiếng Séc đều không phải tiếng mẹ đẻ của mình. Mình nói và viết vẫn còn sai rất nhiều. Điểm IELTS hay SAT chả nói lên cái gì cả. Yêu cầu khả năng ngôn ngữ để làm trong ngành marketing & communications ở một cấp độ hoàn toàn khác.

Nếu không có referral, không có CV đầy đủ và thiết kế đẹp, cover letter thuyết phục, bài tập hoàn thành đầy đủ và chi tiết, phỏng vấn tự tin, nhiệt huyết, không có đầy đủ tất cả những yếu tố ấy, thì có xin được công việc này không? Tưởng tượng đây chỉ là 1 trong số 20 hoặc 200 nơi bạn gửi CV đến.

Chấp nhận là có thể sau khi bạn có được công việc trong mơ rồi, nó sẽ trở thành ác mộng. Khi những thói quen công việc dần dần biến thành thói quen sinh hoạt hàng ngày, người ta gọi đó là “bệnh nghề nghiệp.” Là khi bạn không còn phân biệt được đâu là công ty, đâu là nhà. Bạn đi nghỉ mát, bạn vẫn quen tay, quen mồm, quen thói văn phòng.

Có những thứ bạn từng yêu thích, một khi trở thành “cần kiếm cơm” sẽ không còn giữ được đam mê thuần khiết bạn dành cho nó lúc ban đầu. Thay vào đó là rất nhiều toan tính tiền nong, tối đa năng suất, căng thẳng đồng nghiệp, khách hàng. Bạn làm nhiều thì bạn quen tay, và ngày càng giỏi, nhưng niềm đam mê lúc ban đầu, sẽ vơi đi nhiều. Đối với một số người, chính việc biến đam mê thành sự nghiệp sẽ giết chết cái đam mê ấy. Rốt cuộc, công việc Communications Consultant hiện tại có phải cái dream job ấy hay không thì mình cần thêm thời gian mới trả lời được.

Nếu bạn đã đọc đến đây, chắc là bạn đang rất quan tâm tới phát triển sự nghiệp. Hãy đọc thêm các blog khác nè:

Phỏng vấn xin việc

Thực tập

Làm thêm

Lương làm thêm của mình

Nếu các bạn hoặc người quen của các bạn muốn làm trong IT ở một công ty Đan Mạch với lương cao, đãi ngộ tốt thì check out việc làm trên trang web của NNIT (nhớ viết tên mình trong Cover Letter nha).

Du học Séc Hết Bao Nhiêu Tiền?

Chi phí sống tại Cộng hòa Séc thấp hơn mặt bằng chung của Châu âu. Một năm có thể rơi vào quãng 100-300 triệu VND. Không quá đắt đỏ. Rất thân thiện với sinh viên. Tuy nhiên, tiêu ít tiền thì vẫn là tiêu tiền. Khi tính toán chi phí du học Séc, bạn cần cân nhắc học phí, tiền thuê nhà, tiền ăn hàng tháng, chi phí sống, và khả năng đi làm thêm bên cạnh việc học full-time. Mình có thể tóm tắt tổng chi phí qua ba gói du học dưới đây:

  1. Gói tiết kiệm nhất 100-150 triệu VND/năm: Học bằng tiếng Séc ở trường công 0đ, ký túc xá+tiền ăn 70-100tr, chi phí sống 30-50tr
  2. Gói trung bình 150-250 triệu VND/năm: Học bằng tiếng Anh 50-100tr/năm, ký túc xá+tiền ăn 80-100tr, chi phí sống 30-50tr VND/năm
  3. Gói cao cấp 300 triệu VND/năm trở lên: Học bằng tiếng Anh 100-200tr/năm, thuê căn hộ+tiền ăn 100tr trở lên, chi phí sống 50tr trở lên

Trước khi tính toán xem du học Séc tốn kém thế nào, hãy đọc Sự thật về du học Séc và tự hỏi, mình có thực sự muốn đến đây không. Nếu bạn đã quyết tâm thì… Ok, bắt đầu lập bảng chi tiêu nào!

Cộng hòa Séc sử dụng tiền tệ riêng là Kuron (ENG: Czech crowns), kí hiệu CZK hoặc Kč. Thời điểm hiện tại 5/2021 thì 1 CZK = ~1,000 VNĐ.

Học bằng tiếng Séc

Học bằng tiếng Séc tại các trường công của Séc thì sẽ hoàn toàn miễn phí. 0 CZK. Nhiều bạn không biết tiếng Séc, sang đây có thể học 1 năm dự bị tiếng (mất tiền), rồi năm sau nhập học bằng tiếng Séc như bình thường.

Một số trường công hàng đầu của Séc là:

  1. Nhân Văn-Xã Hội: Karlova Univerzita (top 1 nước Séc)
  2. Công nghệ-Thông Tin: Ceské vysoké ucení technické v Praze (top 3)
  3. Kinh Tế: Vysoká škola ekonomická v Praze (top 5)
  4. Khoa học-Đời Sống: Ceska zemedelska univerzita v Praze (top 8)

Trong đó trường số 3 và 4 đặc biệt đông người Việt. Họ chọn trường 3 — trường Kinh Tế VŠE — vì đây là trường đứng đầu không chỉ toàn quốc, mà là một trong những trường hàng đầu Trung Âu và Đông Âu, đặc biệt mạnh về ngành kinh tế, tài chính. Họ chọn trường 4 — trường Khoa học ČZU — vì trường này cũng thuộc top hàng đầu về chất lượng và có ngành Kinh tế dạy bằng tiếng Anh với học phí rẻ nhất.

Ngoài ra vẫn có các trường tư dạy bằng tiếng Séc, học phí ~ 50-100,000 CZK/năm.

Học bằng tiếng Anh

Học bằng tiếng Anh thì luôn mất phí dù bạn chọn trường công hay trường tư.

  • Học bằng tiếng Anh ở trường công chi phí ~ 15-100,000 CZK/năm (600-4,000eu)
  • Học bằng tiếng Anh ở trường tư chi phí ~ 100-300,000 CZK/năm (4,000-12,000eu)

Đến đây thì chắc mọi người sẽ có câu hỏi, ủa má vậy học trường tư làm chi cho đắt tù và vậy trời?

Thường thì bất đắc dĩ mới phải chọn trường tư thôi. Chẳng hạn trường công không có ngành mình thích, không chấp nhận bằng cấp Việt Nam của mình, hoặc mình thi trượt trường công,v…v.

Ăn ở

  • Kí túc xá (phòng 2 người): 3-5,000 CZK/tháng
  • Căn hộ (phòng riêng): 6-12,000 CZK/tháng
  • Ăn uống (tự nấu 50%): 3-5000 CZK/tháng
  • Giải trí (hội hè, xem phim, cà phê…): 5-700 CZK/tháng

Như vậy, thí dụ bạn ở ký túc xá, phòng 2 người, tự nấu đồ ăn, ít hội hè chè bánh chút, thì ăn ở khoảng 6-7,000 CZK/tháng. 1 năm hết khoảng 70-80,000 CZK.

Chi phí sống

  • Phương tiện công cộng (sinh viên): 1200 CZK/10 tháng
  • Bảo hiểm (sinh viên): 10-20,000 CZK/năm
  • Mua sắm (đồ dùng, quần áo,…): 3-5,000 CZK/năm
  • Du lịch quanh Séc: 3-5,000 CZK/năm
  • Du lịch trong Schengen: 5,000-15,000 CZK/năm
  • Về Việt Nam: 14-20,000 CZK/vé khứ hồi

Như vậy, nếu biết tính toán mua sắm, chỉ du lịch vòng quanh Séc và về Việt Nam 1 năm một lần thì chi phí sống 30,000-40,000 CZK.

Tóm lại là du học Séc hết bao nhiêu tiền?

  1. Gói tiết kiệm nhất: Học bằng tiếng Séc ở trường công 0đ, ký túc xá+tiền ăn 70tr, chi phí sống 30tr = 100triệu VND/năm
  2. Gói trung bình: Học bằng tiếng Anh 100tr/năm, ký túc xá+tiền ăn 80tr, chi phí sống 50tr = 230 triệu VND/năm
  3. Gói cao cấp: Học bằng tiếng Anh 200tr/năm, thuê căn hộ+tiền ăn 100tr, chi phí sống 70tr = 370 triệu VND/năm (trở lên)

Làm thêm

Một chút thông tin tham khảo về mức lương:

  • Làm ở quán ăn nhanh (KFC, McDonalds,…): 100-130 CZK/giờ
  • Làm quán ăn tư nhân, lễ tân khách sạn, dọn dẹp: 120-150 CZK/giờ
  • Thực tập ở công ty vừa và nhỏ: 5-10,000 CZK/tháng
  • Thực tập ở công ty lớn: 10-20,000 CZK/tháng

Theo luật khi bạn sang đây với mục đích du học thì không được nhận việc gì chiếm quá nhiều thời gian, ảnh hưởng tới việc học tập của mình. Nghĩa là không được làm việc gì toàn thời gian ~ 40 tiếng/tuần. Như vậy, bạn có thể làm thêm theo 4 kiểu phổ biến nhất:

  • Làm theo giờ (hợp đồng DPP): Loại phổ biến nhất. Không được làm quá 300 giờ/năm cho 1 chủ lao động, có thể có nhiều chủ lao động, lương tối thiểu 1 giờ là 80 CZK, nếu lương tháng hơn 10,000 CZK thì chủ lao động phải thay bạn trả tiền bảo hiểm xã hội và y tế. Do vậy, nhiều chủ lao động sẽ chủ động giới hạn mức lương của bạn dưới 10,000 CZK. VD: Làm ở các quán ăn nhanh, thực tập ở các công ty,… Hợp đồng này không xin được thẻ lao động.
  • Làm theo dự án (hợp đồng DPČ): Không giới hạn thời gian làm hay số chủ lao động. Chủ lao động sẽ trả bảo hiểm y tế và xã hội cho bạn. VD: thực tập ở các công ty lớn. Hợp đồng này xin được thẻ lao động.
  • Làm tự do (freelance): Phải đăng ký giấy phép kinh doanh (Trade License – Živnostenský list). Một số ngành nghề đòi hỏi có bằng cấp được EU công nhận. Tự trả bảo hiểm y tế và xã hội cho mình. Giấy phép này xin được visa kinh doanh*. VD: nhiếp ảnh, dạy học, thiết kế đồ họa (graphic design), makeup,…
  • Làm chui: Rất phổ biến với sinh viên. Nói trắng ra là bạn trốn thuế, làm ngoài vòng pháp luật. Không có hợp đồng, hoặc “hợp đồng” không có giá trị pháp lý. Thường chỉ thỏa thuận miệng. Lương thường được trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua tài khoản cá nhân. Không giới hạn thời gian và chủ lao động. Thời gian làm linh hoạt. Tuy nhiên thu nhập thất thường. Trong trường hợp xảy ra xung đột giữa chủ lao động và bạn (nợ lương, ngược đãi, làm việc thiếu chuyên nghiệp,…), bạn sẽ không được bảo vệ trước pháp luật.

Lời khuyên

Mình khuyên chân thành là nếu bạn còn là sinh viên, gia đình bạn không quá khó khăn, bạn đi làm chỉ là để thỏa mãn nhu cầu tiêu vặt của mình thì: Đừng chạy theo đồng tiền.

Mình biết điều này là rất khó. Bản thân mình từ khi biết rằng sẽ có người trả tiền để mình sử dụng thể lực và chất xám làm một việc gì đó, dù mình có thích việc đấy hay không, mình cảm thấy siêu siêu tự hào và hạnh phúc. Có tiền mình sẽ được ăn những món mình thích, du lịch những chốn thần tiên và mua sắm những món đồ hằng mơ ước.

Nhưng mặt trái của ham muốn tiền tài là bạn sẽ nhanh chóng trở thành nô lệ của nó. Và bị ám ảnh với việc kiếm nhiều và nhiều tiền hơn nữa để duy trì lối sống. Việc này không chỉ ảnh hưởng tới quỹ thời gian học tập, mà còn sức khỏe, đặc biệt là tinh thần. Vì lúc nào bạn cũng dằn vặt là tại sao mình không kiếm được nhiều tiền hơn. Làm nghề gì, ở đâu, bao nhiêu giờ/tuần thì sẽ kiếm được nhiều tiền nhất. Đây là vấn đề mà rất nhiều người trẻ, bao gồm mình, gặp phải, bởi vì xung quanh biết bao tấm gương “con nhà người ta” kiếm tiền như bỡn, triệu phú đô la khi 18 tuổi.

Cuộc chiến cơm áo gạo tiền sẽ là cuộc chiến cả đời của bạn. Một ngày nào đó bạn sẽ phải nuôi một gia đình của riêng và chu cấp cho gia đình 2 bên, nhưng ngày đó không phải bây giờ. Bây giờ bạn phải học. Khi bạn học xong, bạn sẽ có kiến thức, kỹ năng cộng tấm bằng. Chúng sẽ giúp bạn tăng giá trị bản thân trên thị trường.

Nếu bạn đã chốt hạ du học Séc, hãy đọc thêm 5 lời khuyên mình dành cho các “tân” sinh viên nhé.

Nếu du học gây áp lực tài chính quá lớn cho gia đình bạn, hãy suy nghĩ kỹ xem có nên đi hay không. Đừng để vì bị cuốn vào làm thêm mà chểnh mảng học hành dẫn đến nhiều hậu quả không hay (học lại tốn tiền, tốn thời gian, mất học bổng, bị đuổi học, v…v). Mình không chỉ trích những ai bỏ dở đại học, nhưng trước khi bỏ thì bạn phải có một lí do chính đáng và một kế hoạch chi tiết để gia hạn visa. Vì nếu không có ai bảo lãnh visa cho bạn thì bạn sẽ phải về nước đấy.

Chuẩn bị Hồ sơ xin visa Du học Séc Tự túc từ A đến Z

Nếu bạn đã được trường học bên Séc nhận và đang tất bật chuẩn bị giấy tờ xin visa du học Séc, thì bài viết này dành cho bạn. Bài viết này giải thích các loại visa, từng bước thủ tục xin visa du học, từng loại giấy tờ phải nộp, cách điền đơn xin, cách công chứng của Séc, cách phỏng vấn. Tuy nhiên mình không thể giúp bạn đặt lịch phỏng vấn với đại sứ quán (và đây là điểm mấu chốt để xin visa thành công nên các bạn tự lo liệu nhé).

Mình xin visa du học Séc tự túc, không qua dịch vụ. Lúc chuẩn bị hồ sơ xin visa sang Séc du học năm 2015, ức chế muốn chớt! Thông tin trái chiều, khó hiểu và cũ từ đời tám tỏng rồi vẫn cứ top 1 google. Các công ty tư vấn du học mỗi nơi khuyên một kiểu. Đại sứ quán, Bộ nội vụ cũng hướng dẫn khác nhau. Nói chung là rất đau đầu! Hồi đấy mình cảm tưởng như họ cố tình làm khó, để người Việt muốn sang Séc bắt buộc phải mua dịch vụ ý. Khó chịu!

Nhưng khổ sở nhất phải nói đến công đoạn đặt lịch phỏng vấn với ĐSQ 🙂 Bước này thì mình chia sẻ chân thành là không thể tự túc được nhé, không thể cứ chờ “xét duyệt” hàng 5 6 tháng, mất cả thanh xuân =)) Ngắn gọn là cần tiền và quen biết các bạn ạ. Sự thật nó đáng buồn.

Từ khi blog này được thành lập, nhiều bạn đã nhắn tin hỏi mình tư vấn cách xin visa. Mình không làm dịch vụ visa, cũng không biết giới thiệu dịch vụ nào, vì trải nghiệm của mình với dịch vụ “đặt” lịch phỏng vấn ở trên… không được thuận lợi lắm. Mà đấy là mình còn tự chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và trường Séc đã nhận rồi nhé.

Dĩ nhiên là cuối cùng, mình cũng vẫn sang được Séc và tự thấy thế là may mắn quá, cảm ơn ông trời phù hộ độ trì. Thôi thì mình sẽ chia sẻ những thông tin cơ bản nhất về cách chuẩn bị hồ sơ và phỏng vấn. Còn các bạn cố gắng đặt lịch phỏng vấn bằng một phép thuật nào đó nhé =)))) Chúc may mắn.

Xin visa loại nào?

1. Visa dài hạn mục đích du học

  • Dành cho các bạn du học qua chương trình trao đổi (exchange program, học nghề ngắn hạn)
  • Thời gian học: Dưới 1 năm
  • Đơn xin visa màu trắng
  • EN: Long-term visa/long-stay visa
  • CZ: Dlouhodobého víza

2. Cư trú dài hạn mục đích du học

  • Dành cho các bạn du học bằng cử nhân (3 năm), thạc sĩ (2 năm), tiến sĩ
  • Thời gian học: Hơn 1 năm
  • Đơn xin visa màu xanh lá cây
  • EN: Long-term residence permit
  • CZ: Dlouhodobého pobyt

Chuẩn bị những giấy tờ gì?

Visa dài hạn (Long-term visa/Dlouhodobého víza)

  1. Hoàn thiện đơn xin visa trắng (tải đơn ở đây). Viết tiếng Séc, chữ in hoa.
  2. Hộ chiếu gốc
  3. 1 Ảnh thẻ
  4. Chứng minh nhà ở (giấy thuê nhà hoặc thuê phòng ký túc xá): Ghi rõ tên bạn, tên chủ sở hữu, địa chỉ nhà, thời hạn thuê, ngày bắt đầu thuê, tiền thuê, có chữ ký của chủ và bạn
  5. Chứng minh mục đích (giấy nhập học): Ghi rõ tên bạn, tên trường, địa chỉ trường, ngành học, số năm học, ngày nhập học, có chữ ký và đóng dấu của trường
  6. Chứng minh tài chính (số dư tài khoản, sổ tiết kiệm của bố mẹ). Để tính số tiền tối thiểu bạn cần có, lấy 33,000+4400*(số tháng du học-1). VD: Bạn du học từ 1/1 đến 30/6 (6 tháng) thì cần chứng minh tài khoản ngân hàng có tối thiểu: 33,000+4400*(6-1)=55,000kc
  7. Giấy chấp thuận của phụ huynh: Các bạn chưa đủ 18 tuổi thì bố mẹ phải viết giấy chấp thuận cho bạn đi du học (kể cả 17 nhưng chưa sinh nhật 18. Ví dụ như hồi mình nộp đơn. Mình sinh tháng 11, nhưng nộp đơn tháng 5 nên vẫn tính là chưa đủ 18 tuổi)
  8. Lí lịch tư pháp
  9. Giấy khám sức khỏe (không mắc bệnh truyền nhiễm)
  10. Sau khi hồ sơ đã được chấp nhận, ĐSQ sẽ mời bạn bổ sung Bảo hiểm y tế du lịch. Chú ý là khi hồ sơ được chấp nhận thì họ mới đòi hỏi, nên đừng mua trước.
  11. LƯU Ý: Tất cả các giấy tờ phải được dịch sang tiếng Séc và công chứng bởi phiên dịch viên quốc gia Séc (đọc tiếp phần sau để rõ).

Nguồn: Thông tin chính thức xin visa dài hạn du học Séc, Bộ Nội Vụ Séc.

Cư trú dài hạn (Long-term residence permit/Dlouhodobého pobyt)

  1. Hoàn thiện đơn xin visa xanh lá cây (tải đơn ở đây). Viết tiếng Séc, chữ in hoa.
  2. Hộ chiếu gốc
  3. 01 Ảnh thẻ
  4. Chứng minh nhà ở (giấy thuê nhà hoặc thuê phòng ký túc xá): Ghi rõ tên bạn, tên chủ sở hữu, địa chỉ nhà, thời hạn thuê, ngày bắt đầu thuê, tiền thuê, có chữ ký của chủ và bạn
  5. Chứng minh mục đích (giấy nhập học): Ghi rõ tên bạn, tên trường, địa chỉ trường, ngành học, số năm học, ngày nhập học, có chữ ký và đóng dấu của trường
  6. Chứng minh tài chính (số dư tài khoản, sổ tiết kiệm của bố mẹ). Để tính số tiền tối thiểu bạn cần có, lấy 33,000+4400*(số tháng du học-1). VD: Bạn du học từ 1/9 đến 31/8 (12 tháng) thì cần chứng minh tài khoản ngân hàng có tối thiểu: 33,000+4400*(12-1)=81,400kc
  7. Giấy chấp thuận của phụ huynh: Các bạn chưa đủ 18 tuổi thì bố mẹ phải viết giấy chấp thuận cho bạn đi du học (kể cả 17 nhưng chưa sinh nhật 18. Ví dụ như hồi mình nộp đơn. Mình sinh tháng 11, nhưng nộp đơn tháng 5 nên vẫn tính là chưa đủ 18 tuổi)
  8. Lí lịch tư pháp
  9. Giấy khám sức khỏe (không mắc bệnh truyền nhiễm)
  10. Sau khi hồ sơ đã được chấp nhận, ĐSQ sẽ mời bạn bổ sung Bảo hiểm y tế du lịch. Chú ý là khi hồ sơ được chấp nhận thì họ mới đòi hỏi, nên đừng mua trước.
  11. LƯU Ý: Tất cả các giấy tờ phải được dịch sang tiếng Séc và công chứng bởi phiên dịch viên quốc gia Séc (đọc tiếp phần sau để rõ).

Nguồn: Thông tin chính thức xin cư trú dài hạn du học Séc, Bộ Nội Vụ Séc

Xem video hướng dẫn điền đơn xin cư trú dài hạn (đơn màu xanh lá) ở đây:

Từng bước điền đơn cư trú dài hạn

Các bước xin visa

  1. Chuẩn bị giấy tờ. Dịch công chứng tất cả sang tiếng Séc.
  2. Đặt lịch nộp hồ sơ và phỏng vấn với ĐSQ Séc tại Hà Nội. Đây là bước nan giải và khổ sở nhất. Bạn có thể đọc thêm mẹo đặt lịch được lịch phỏng vấn xin visa Séc chót lọt và thành công nhé.
  3. Phỏng vấn. Đọc các mẹo phỏng vấn êm ru ở mục tiếp theo.
  4. Chờ xét duyệt hồ sơ. Trung bình quá trình chờ đợi kéo dài khoảng 1-2 tháng, nhưng có thể là 3-4 tháng nếu hồ sơ chưa đầy đủ và cần bổ sung nhiều lần)
  5. Hồ sơ được duyệt! ĐSQ gọi điện báo hồ sơ đã được duyệt, yêu cầu bạn bổ sung bảo hiểm y tế du lịch
  6. Nộp bảo hiểm. ĐSQ hẹn ngày đến lấy visa.
  7. Lấy được visa. Tại thời điểm này, các bạn xin cư trú dài hạn cũng chỉ nhận được visa dài hạn (dán vào hộ chiếu) chứ chưa nhận thẻ cư trú/sinh trắc (biometric card). Thẻ cư trú sẽ được làm và đưa cho bạn khi bạn đã sang Séc.
  8. Mua vé máy bay
  9. Sắp xếp hành lý
  10. Bay sang Séc
  11. Trong vòng 3 ngày đến Séc, đến sở Ngoại Kiều (foreign police/cizinecké policie) để thông báo chỗ ở.
  12. Đối với các bạn xin visa dài hạn, đến đây là xong rồi! Các bạn đã có thể yên tâm đi học. Còn các chế xin cư trú dài hạn, sau khi thông báo chỗ ở với sở Ngoại Kiều, các bạn hãy:
    1. Đặt lịch lấy sinh trắc (vân tay, chụp ảnh thẻ) với Bộ Nội Vụ. Có thể gọi điện (nói tiếng Séc) hoặc đặt hẹn online (tiếng Anh).
    2. Đến đúng hẹn để chụp ảnh, lấy vân tay. Khi chụp ảnh bạn có thể cười mỉm nhé. Không nhe răng là được. Nhân viên BNV hẹn ngày lấy thẻ sinh trắc.
    3. Đến lấy thẻ sinh trắc.

Dịch và công chứng tiếng Séc

Tất cả các giấy tờ phải được dịch sang tiếng Séc và công chứng bởi phiên dịch quốc gia Séc bằng con dấu Séc (màu xanh da trời). Đây là những người được tòa án nhà nước CH Séc ủy quyền công chứng bản dịch sang tiếng Việt hoặc Séc. Chứ đi ra văn phòng công chứng Việt Nam dịch xong đóng dấu đỏ CHXHCNVN sẽ không được chấp nhận.

Rất nhiều người đã mắc phải lỗi này khi nộp đơn du học hồi đó, và bị đuổi về, không được hẹn buổi khác luôn.

Liên hệ phiên dịch viên quốc gia

Ở Việt Nam

Chú Bắc ở Hà Nội 0986 044 789. Gọi từ ngoài VN thì bấm 00 84 986 044 789. Chú là phiên dịch quốc gia, có con dấu xanh, sẽ giúp bạn dịch và công chứng tiếng Tiệp. Lệ phí 200k VND. Mình không quảng cáo cho chú ấy vì không quen biết gì cả, chỉ nghe bạn bè giới thiệu thôi.

Ở Cộng hòa Séc

Tại Séc có hơn 100 phiên dịch quốc gia, đa số là người Việt. Tuy nhiên nhiều phiên dịch người Việt không làm đúng thủ tục và mắc nhiều lỗi khi dịch, nên có nhiều nguy cơ nhà nước không nhận bản dịch ấy. Mình khuyên các bạn tìm đến các chuyên gia ngôn ngữ sau:

  • Thạc sĩ Julie Lien Vrbkova 739 088 441. Gọi từ ngoài Séc thì bấm 00 420 739 088 441. Giá bản dịch công chứng là theo trang tiêu chuẩn, một trang tiêu chuẩn được dịch và công chứng là 400k VND. Giá từ năm 2015, bây giờ không biết giá có thay đổi không. Giấy tờ du học của mình dịch và công chứng qua cô này. Làm việc chuyên nghiệp, nhanh, chu đáo.
  • Tiến sĩ PhDr. Hana Srstková (00 420) 728 586 750, email: hana.srstkova@seznam.cz
  • Thạc sĩ Mgr. Jiri Kocourek (00 420) 603 583 690 , email: jirka.kocourek@jirkoc.cz
  • Nếu không được, các bạn có thể tìm phiên dịch tại trang http://datalot.justice.cz/justice/repznatl.nsf/$$SearchForm?OpenForm&Seq=2
con dấu xanh của phiên dịch viên quốc gia Séc
Chú ý khi dịch và công chứng giấy tờ phải tìm phiên dịch viên quốc gia Séc với con dấu xanh như vậy, có ghi họ tên, học vị và nghĩa vụ “phiên dịch viên tiếng Việt”

Thẻ sinh trắc (biometric card/Biometrika)

Minh hoạ và chức năng của thẻ sinh trắc (biometric card/biometrika)
  • Thẻ sinh trắc dành cho các bạn cư trú dài hạn (hơn 1 năm) hoặc vĩnh trú (permanent residence/Trvalý pobyt) tại Cộng hòa Séc.
  • Thẻ ghi nhớ 10 vân tay và gương mặt bạn. Ghi đầy đủ tên, ngày sinh, loại cư trú, nơi ở, và thời hạn.
  • Từ nay trở đi, bạn phải luôn luôn mang chiếc thẻ này bên người. Và phải bảo vệ nó cẩn thận!
  • Khi du lịch, phải mang cả thẻ sinh trắc và hộ chiếu.
  • Chú ý đệ đơn gia hạn thẻ ít nhất 14 ngày trước khi hết hạn nhé. Tốt nhất là, còn hơn 1 tháng là phải gia hạn rồi, vì họ xử lý hồ sơ rất lâu. Càng ngày càng lâu, đặc biệt là đối với người Việt Nam. Ghi nhớ ngày hết hạn thẻ sinh trắc vào lịch, điện thoại, báo cho người thân, để 1 tháng trước đó bạn kịp gia hạn nhé. Mình biết nhiều người đứt giấy tờ, phải về nước chỉ vì quên gia hạn đấy.
  • Nếu mất thẻ, phải báo công an và BNV để đề phòng bị ăn cắp danh tính.
  • Nếu thay đổi nhà ở, phải thông báo với BNV để làm thẻ mới.
  • Trong quá trình gia hạn thẻ sinh trắc, thẻ cũ hết hạn phải đem trả BNV. Đồng thời, nếu bạn có việc cần đi ra nước ngoài, hãy đề nghị họ cung cấp visa nối (bridging visa). Bridging visa sẽ được dán vào thẻ của bạn, thời hạn tối đa 2 tháng kể từ ngày dán. Bạn có thể đề nghị họ làm vậy ngay hôm gia hạn thẻ.

Mẹo phỏng vấn xin visa

Học bằng tiếng gì thì phỏng vấn tiếng đó.

Khi các bạn du học học bậc cử nhân trở lên, phải chứng tỏ trình độ ngôn ngữ khá tốt. Học bằng tiếng Anh thì phỏng vấn bằng tiếng Anh (như mình). Học bằng tiếng Séc thì phỏng vấn bằng tiếng Séc. Nếu sang học dự bị tiếng Séc (bằng tiếng Anh) thì phỏng vấn bằng tiếng Anh. Cố gắng phát âm chậm rãi, rõ ràng.

Nghe đồn là phỏng vấn bằng tiếng Việt cũng được, nhưng tốt nhất không nên. Có thêm phiên dịch cũng không giải quyết vấn đề gì. ĐSQ sẽ nghi ngờ khả năng học tập của bạn, vì tiếng còn không biết, nói đơn giản còn không hiểu, thì học hành nỗi gì?

“Bạn nói chậm hơn được không?”

Khi nghe chưa rõ câu hỏi, bạn hãy yêu cầu họ nhắc lại, nói to hoặc chậm hơn. Không nên nói, “tôi không hiểu”, vì họ sẽ nghĩ mình không biết tiếng.

Bình tĩnh, tự tin và luôn mỉm cười.

Nhân viên các văn phòng nhà nước phải xử lý rất nhiều hồ sơ mỗi ngày, gặp nhiều đối tượng không biết tiếng nên phải phỏng vấn qua phiên dịch, gây nhiều khó dễ cho công việc của họ, nên thái độ họ có thể hơi “củ chuối” một chút. Họ có thể càu nhàu, hoặc cau mày, hoặc thậm chí to tiếng (chẳng hạn như khi bạn không hiểu họ nói gì). Đây là chuyện hết sức bình thường. Đừng nghiêm trọng hóa. Hãy cứ điềm đạm, từ tốn giải thích, và mỉm cười thân thiện với họ. Đây là một tiểu tiết về thái độ nhưng rất quan trọng để gây ấn tượng tốt.

“Tại sao bạn muốn du học Séc?”

Hãy nói rằng bạn muốn tận hưởng một nền giáo dục tân tiến. Trường bạn chất lượng cao. Ngành học rất hay. Lịch sử Séc lâu đời. Văn hóa đặc sắc. Bạn muốn học hỏi để sau này về cống hiến, phát triển Việt Nam. –> Thể hiện nhu cầu trau dồi kiến thức và trở về Việt Nam.

“Bạn có người nhà ở bên Séc không?”

Trừ phi là người cùng một nhà (bố mẹ, anh chị em ruột), còn không thì nên nói là không có người nhà gì hết (cô dì chú bác, anh chị em họ gì kệ). Không, gia đình tôi ở Việt Nam. Tôi sẽ về với họ khi học xong.

Những câu cấm kị:

Không bao giờ nói, “Tôi sang Séc vì tôi có người nhà bên đó”. “Người Việt ở Séc đông đúc và giàu có, tôi muốn được như họ”. “Tôi không muốn ở Việt Nam. Tôi muốn xây dựng sự nghiệp và gia đình ở nước ngoài.” –> Thể hiện khả năng cao việc học chỉ là cái cớ để bạn tìm cách ở lại Séc. ĐSQ sẽ loại hồ sơ ngay lập tức!

Một số câu hỏi thường gặp:

  • Bạn sang Séc với mục đích gì? – Du học qua chương trình trao đổi/Bậc cử nhân/Thạc sĩ/Tiến sĩ
  • Tại sao bạn du học Séc?
  • Bạn sẽ học trường gì?
  • Bạn sẽ học ngành gì? Tại sao lại học ngành đó?
  • Bạn sẽ học bằng ngôn ngữ gì?
  • Bạn học tiếng được bao lâu rồi?
  • Bạn sẽ ở đâu?
  • Bạn có người nhà bên Séc không?
  • Bạn có kế hoạch gì sau khi học xong không? – Tôi sẽ về Việt Nam làm cho công ty quốc tế/ Tôi sẽ sang Đức học Thạc sĩ (Đi bất kỳ đâu ngoại trừ ở lại Séc)

Hy vọng những thông tin ở trên đã giúp ích cho bạn.

Mình xin nhấn mạnh là mình chỉ viết bài tóm tắt và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân khi xin visa. Chứ mình không phải đại diện nhà nước trong vấn đề này. Mọi thông tin chính thức xin các bạn đọc tại trang của Bộ Nội Vụ Séc.

Mình tuy đã gặp nhiều khó khăn khi phải tự túc chuẩn bị hồ sơ du học, nhưng lại tiết kiệm được kha khá tiền dịch vụ. Quan trọng nhất là lộ trình học tập đúng như mong muốn, tức là mình đúng trường, đúng ngành mình muốn. Chứ không bị trung tâm du học lèo lái chuyển ngành, chuyển trường theo ý của họ.

Nếu các bạn có câu hỏi gì, hãy bình luận ở dưới hoặc kết bạn với mình trên facebook và nhắn tin nhé. Chúc các bạn có bộ hồ sơ chuẩn không cần chỉnh, phỏng vấn ngon lành, và hành trình du học Séc thuận buồm xuôi gió!

Các bạn có thể đọc thêm các chủ đề liên quan

Lương làm thêm của mình | Du học Séc

Từ hồi mình sang Séc năm 2015, mình cũng đã trải nghiệm khá nhìu công việc, từ freelance chụp ảnh, viết bài, cho đến thực tập bàn giấy. Lương làm thêm của mình rất bình thường, không quá cao, không quá thấp. Nhưng chính vì nó bình thường nên mình muốn chia sẻ với các bạn sinh viên, nhất là các bạn mới sang. Vì nhiều khả năng, lương của các bạn cũng sẽ rơi vào quãng như vậy. Chứ mình không có ý khoe khoang gì cả.

Hi vọng blog này có thể phần nào định hướng các bạn về lương làm thêm tại Praha cái nhìn chân thực hơn về mặc bằng thu nhập tại Séc.

Để dễ quy đổi thì cứ lấy 1kč = 1,000 VND nhé.

Photo by JESHOOTS.com on Pexels.com

2015 – Năm đầu: Không đi làm thêm

Tháng 10/2015, mình mới sang Séc và chưa đi làm ở đâu cả. Mình nghĩ, trừ phi là bạn có người nhà bên này đã có hàng quán, cửa hàng sẵn sàng, chỉ chờ bạn đến là làm, thì năm đầu tiên bạn sang đây, bạn chưa nên đi làm thêm vội. Riêng thủ tục nhập học, giấy tờ cư trú, thuê nhà, thi cử các kiểu đã khá mệt rồi.

Không nên kỳ vọng có thể kiếm việc làm thêm trong năm đầu tiên. Bạn cần thời gian thích nghi và làm quen với cuộc sống mới. Thật sự đấy.

Photo by Anna Shvets on Pexels.com

2016: CTV báo và chập chững freelancer

Công việc đầu tiên của mình là làm Cộng tác viên (CTV) cho “Người Việt Xa Quê” một tòa báo tiếng Việt, viết cho cộng đồng người Việt tại chợ Sapa. Lúc đó có bác Thịnh là tổng biên tập, anh Đại là CTV lâu năm, còn CTV mới có chị Trang là thực tập sinh và mình.

Công việc của mình gồm có:

  • Copy bài từ các trang web khác và đăng lên web của mình dưới các Chuyên mục: Sức khỏe Làm đẹp, Du lịch, Ẩm thực, Giáo dục và trích nguồn. Mỗi bài copy như thế được trả 10kč. Một ngày chỉ đăng 1-2 bài mới.
  • Tham dự và cover các sự kiện của các Hội nhóm trong cộng đồng người Việt, bao gồm Hội thanh niên sinh viên. Có thể là họp hành, giao lưu, thể thao, văn hóa, v…v. Một sự kiện có thể kéo dài 3-4 tiếng, có thể mất cả ngày. Phải chụp ảnh và phỏng vấn đầy đủ. Về viết và sửa mất thêm một buổi nữa. Nếu bài viết được duyệt thì được trả 500kč.
  • Lương tháng dao động trong khoảng 2,000-5,000kč. Trả tiền mặt.

Nhờ làm CTV cho bác Thịnh mà mình làm quen được với nhiều anh chị sinh viên, bao gồm có anh Tùng, mà sau này mình làm cho công ty Czech Viet của anh ý. Lúc đó anh Tùng thỉnh thoảng thuê mình chụp ảnh freelance. Mình lấy giá 200kč/giờ vì mình cũng mới biết chụp thôi; sau mỗi buổi chụp xong mình được 400-1200kč. Sau đó anh ý cần thiết kế một số posters, brochures, certifications, mình cũng lấy luôn 200kč/giờ. Nhưng chắc 2-3 tháng anh ấy mới thuê mình một lần.

Nói chung thời gian này không để dành được tí tiền nào. Tiêu thế nào cuối tháng cũng thiếu. 😀

Photo by Anthony Shkraba on Pexels.com

2017: Thực tập ở AAU

Lần đầu mình thực tập là làm Marketing Intern cho trường của mình Anglo-American University (AAU).

  • 3 tháng đầu tiên: không lương (quy định của trường)
  • Sau 3 tháng: 120kč/giờ x 80 giờ = 9,600 kč /tháng.

Phần lớn các công ty ký hợp đồng DPP với intern sẽ giữ lương dưới 10,000 kč để không phải trả bảo hiểm xã hội, y tế các thứ, và bạn cũng không bị trừ lương mấy khoản đó.

Thời gian này mình freelance chụp ảnh và thiết kế nhiều hơn. Thỉnh thoảng mình cũng được thuê dịch hoặc phiên dịch Anh-Việt. Dịch văn bản mình lấy 200-300kč/trang tùy chủ đề và độ khó. Phiên dịch song song mình lấy 400-500kč/giờ tùy địa điểm và độ phức tạp của chủ đề. Một tháng cũng có thể kiếm thêm 2000-4000kč.

Thời gian này bắt đầu dư dả hơn tí thì lại hay ăn ngoài, rồi mua quần áo công sở, thế là cũng hết tiền.

2018-2019: Làm việc cho anh Tùng và anh Đức

Lúc mình bắt đầu làm việc cho anh Tùng, mình vẫn intern ở AAU. Nhưng rồi nhảy hẳn sang làm cho anh Tùng rồi vẫn không biết công ty mình tên là gì. Vì anh Tùng có khoảng 15 cái công ty và 15 dự án dang dở.

Nhưng mình rất enjoy thời gian làm việc ở chỗ anh Tùng. Công việc của mình vẫn là sáng tạo nội dung. Viết bài, thiết kế, chụp ảnh, quay phim. Dự án là mình tâm huyết nhất là Du Lịch Prague (tăng từ 500 lên 10,000 page likes). Lương 120-150kč/giờ. Chuyển khoản hoặc tiền mặt đều được.

Ngoài ra thì mình còn làm rất nhiều việc freelance như là

  • Hướng dẫn viên du lịch cùng anh David Đức, dẫn các bạn Việt Nam, thường là 1-2 bạn thôi, đi tham quan Praha. Mình lấy 10eu/giờ.
  • Dạy thêm tiếng Anh và tiếng Trung 200-500kč/buổi 90 phút tùy yêu cầu của học viên, offline hay online
  • Viết content cho các công ty trên Facebook 200kč/bài viết
  • Chụp ảnh công ty, sự kiện, 2,000-3,000kč/buổi, bao ăn
  • Dịch thuật và phiên dịch

2020: Thực tập ở SAP

10 tháng thực tập ở SAP diễn ra hoàn toàn online vì dịch Covid-19. Nhưng lương vẫn đầy đủ nhé. Các bạn có thể expect khoảng 190-250kč ở các công ty lớn cỡ SAP, làm 20 tiếng/tuần. Sau thuế và bảo hiểm thì take-home khoảng 15,000-20,000kč.

2021: Đi làm full-time ở NNIT

Lương Communications Consultant trong ngành tech vào khoảng 40,000-60,000kč/tháng. Sau thuế và bảo hiểm thì tiền sạch khoảng 30,000-50,000kč.

Các bạn có thể tham khảo thêm lương làm thêm các nghề khác cho sinh viên ở Séc ở blog Đi làm thêm khi du học Séc

Bạn nghĩ mức lương làm thêm của mình có hợp lý không? Hơi cao? Hơi thấp? Bình luận ở dưới nha!

Honest review trường VŠFS (University of Finance and Administration) | Du học Séc

Mình đã chính thức trở thành Thạc sĩ Marketing! Mặc dù chương trình 2 năm thì 1 năm học online vì dịch Covid-19, may quá vẫn tốt nghiệp được. 😀 Blog này mình sẽ chia sẻ honest review về trường VŠFS và chương trình học của mình

Nếu các bạn còn có thể tham khảo bài Chọn trường khi du học Séc. Quan tâm tới ngành Journalism, có thể tham khảo bài Honest review về trường AAU (Anglo-American University).

Thành tích học tập tại VŠFS

  • Tốt nghiệp loại ưu chương trình Marketing Communication, tiếng Anh, 2 năm
  • 100/100 điểm luận văn
  • 1 điểm ba môn tốt nghiệp (trên thang điểm 5 của Séc, ngang với điểm A)
  • 1.19 điểm GPA (trên thang điểm 5 của Séc, top 13% của trường, ngang với điểm A-)
  • Research assistant to Deputy Head
Bảng điểm của mình (một số môn không có điểm tổng kết, chỉ ghi Z có nghĩa là thi qua)

Lý do mình chọn VŠFS

  1. VŠFS là trường duy nhất ở Praha offer chương trình Thạc sĩ Marketing bằng tiếng Anh.
  2. Học phí VŠFS khá rẻ, chỉ 77,000 Kč một năm (khoảng 80tr VND) (số liệu 2021)
  3. Thay đổi môi trường học. Trước VŠFS, mình đã dành 4 năm vừa học và làm việc tại AAU rồi.

Overall rating 3/5

Mình tạm hài lòng với VŠFS và chấm 3/5 sao vì nó vẫn giúp mình đạt được những cái mình muốn. Tức là cho mình cái bằng Thạc sĩ. Và chương trình học cũng dễ nữa, nên mình học hành khá nhàn, vẫn có thời gian đi thực tập và làm thêm. Tuy nhiên, giáo án và chất lượng giảng dạy thì rất tầm thường. Chỉ có 2 3 giáo viên có thể gọi là tử tế.

Một lớp học bình thường (Photo by VSFS)

Điểm cộng

1. Địa điểm trung tâm

  • Dành cho cử nhân: Gần Náměstí Míru, Praha 2. Từ metro phải đi tramvaj thêm 3 bến. Khuôn viên to hơn, với hội trường lớn và nhà ăn.
  • Dành cho thạc sĩ: Khu Anděl, Praha 5. Khu này rất trẻ trung và nhộn nhịp, với tramvaj, metro, bus đủ cả. Cách trung tâm thương mại siêu to khổng lồ Nový Smíchov 500m. Xung quanh là 7749 các quán ăn, siêu thị, ngân hàng, shop quần áo, cửa hàng tiện lợi, không thiếu gì.

2. Học phí rẻ

Tiền học ở VŠFS là 77,000kc/năm (với điều kiện đóng sớm, số liệu 2021). So với mặt bằng chung là quá rẻ, vì các trường tư tại Praha thường rơi vào khoảng 150-200,000kč/năm.

Ngoài ra, vì mình làm research assistant cho trường, nên còn được trả 7,200kč/tháng nữa. Professor có nói đây là gấp đôi mức lương bình thường (3,600kč) vì nhóm research toàn học sinh giỏi.

3. Cơ hội luyện tập Tiếng Séc

Vì VŠFS là trường Séc. 95% nhân viên, thầy cô giáo và học sinh là người Séc hoặc nói tiếng Séc, nên nếu bạn đang học tiếng thì đây sẽ là cơ hội tuyệt vời để bạn thử thách bản thân và rèn luyện khả năng giao tiếp.

VŠFS cũng có thư viện với rất nhiều sách báo tiếng Séc cho mượn miễn phí. Hãy tận dụng nhé.

Thư viện trường. Photo by VŠFS.

4. Đề cao tính tự giác học

Nhiều môn ở VŠFS không điểm danh. Trong lớp không tính điểm giơ tay phát biểu xây dựng bài. Bạn có quyền lựa chọn muốn đến lớp để nghe giảng hay ở nhà tự đọc tài liệu và chỉ đến để đi thi. Nếu thi trượt, bạn có quyền thi lại hai lần.

5. Sinh viên có trải nghiệm thực tế

Ở VŠFS bậc thạc sĩ, học sinh đều vừa học vừa làm. Kiểu làm có chuyên môn ở công ty thực sự nha. Chứ không phải thực tập không lương, hoặc làm các công việc chân tay để kiếm thêm “đồng ra đồng vào” đâu.

Họ là những những nhân viên đi học thêm, chứ không phải học sinh đi làm thêm. Nên cách suy nghĩ của họ cũng trưởng thành hơn

5 lý do nên học vsfs

Điểm trừ

1. Không có danh tiếng

Phần lớn mọi người, Séc hay Việt, đều chưa từng nghe tới VŠFS. Nhưng định kiến chung là chất lương học sinh trường tư như VŠFS kém hơn trường công. Vì trường tư là những trường bạn trả tiền để đi học, như AAU hay VŠFS, nên nhiều người cho rằng học sinh có thể trả tiền để được qua môn và tốt nghiệp (như kiểu mua bằng). Chất lượng học sinh vì vậy kém hơn.

Mỗi khi mình giới thiệu là mình đang đi học ở mọi người kiểu gật gù…”À…Ờm… Thế à…trường này mình cũng nghe tên rồi…” nhưng thực ra là không biết. Mọi người thường nhầm nó với Đại học Kinh tế Praha VŠE. Vậy cũng tốt vì VŠE là trường kinh tế tốt nhất ở Séc và có tiếng hơn nhiều. 😀

2. Chất lượng giảng dạy dở

Thứ nhất, tất cả giáo viên là người Séc, cho nên tiếng Anh của họ đều không chuẩn. Họ phát âm khá khó nghe và giảng bài lòng vòng khó hiểu. Các presentation sai chính tả, sai từ vựng, ngữ pháp be bét. Những dĩ nhiên đây là lỗi nhỏ. Bạn có thể bỏ qua được cũng như làm quen dần dần.

Vấn đề lớn hơn là 90% giáo viên có phương pháp giảng dạy rất cổ hủ và buồn ngủ. Nó y hệt cái kiểu giảng bài ở Việt Nam: giáo viên ở trên bục cứ thao thao bất tuyệt, trong khi học sinh ở dưới thì lăn lê bò toài, ngủ gà ngủ gật.

Nhưng ở Việt Nam thỉnh thoảng còn “kiểm tra miệng” cho chúng nó tỉnh ngủ. Bên này thì không. Nhiều khi thầy cô giáo tự đặt câu hỏi và tự trả lời…

Ngành marketing là một ngành cần sáng tạo và năng động… Vậy mà các anh em cứ đờ đẫn hết cả ra. Đợt Covid còn phải học online, dở tệ.

3. Học sinh không có động lực

Mặc dù chất lượng giảng dạy tệ, rất ít học sinh thực sự lên tiếng phàn nàn. Mọi người đều nói, trường ở Séc là vậy. Học sinh phải tự đọc tài liệu ở nhà, đến lớp thì giáo viên sẽ “độc thoại” về một chủ đề nào đó. Nghe thì nghe, không nghe thì có thể mở máy tính ra, làm bài tập của môn khác, hoặc thậm chí làm việc ở công ty. Có vẻ quan điểm của ai cũng là đi học để lấy cái bằng.

Ban đầu mình cũng không quen. Nhưng dạo gần đây Công việc làm thêm của mình ngày càng nhiều, nên mình cảm thấy cách dạy học như thế này cũng tiện.

Phần lớn học sinh đã chuyển sang chế độ “individual study” (có thể hiểu là học từ xa) thay vì full time nghĩa là bạn không phải đến lớp, nhưng vẫn phải làm bài tập đầy đủ và kiểm tra cuối kì.

Các bạn có thể đọc thêm:

Tặng các bạn con ảnh Praha mùa xuân tạo động lực học hành làm việc nha.

Đi làm thêm khi Du học Séc

Bạn là sinh viên tại Séc tìm kiếm việc làm thêm? Bạn không muốn phụ thuộc gia đình nữa? Bạn muốn phần nào trang trải cuộc sống của mình và dần dần tự chủ tài chính? Mình có thể giúp bạn! Sau đây là một vài kinh nghiệm làm thêm của mình suốt 6 năm sinh viên tại Séc.

Trong blog này, mình sẽ trả lời những câu hỏi sau:

  1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?
  2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?
  3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?
  4. Lương bao nhiêu là chấp nhận được?
  5. Làm nghề gì dễ kiếm tiền?
  6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?

Mình biết nhiều bạn đi làm thêm vì thu nhập. Vì giống như chị Ngọc Trinh nói, “Không có tiền thì cạp đất mà ăn à?” 😀 Chuyện tiền nong vốn khó nói, nhưng thiếu nó thì khó sống. 😀

Nhưng nếu các bạn nhìn xa hơn chút, đặt mục tiêu là ra trường sẽ xin làm việc văn phòng ở một công ty lớn, thì bạn phải làm thêm để làm đầy làm đẹp CV từ khi đi học.

Nhưng nếu bạn chưa bị nỗi lo cơm áo gạo tiền ghì sát đất, thì mình hi vọng các bạn có thể đi làm thêm để tích lũy kinh nghiệm và khám phá bản thân. Vì khi bạn không đặt nặng chuyện lương lậu, thì bạn sẽ có nhiều cơ hội hơn.

Mình có một người bạn rất thích chụp ảnh quay phim, giống mình. Thấy mình được đi làm cái mình thích, bạn ấy ngỏ ý muốn đi làm cùng. Mình cũng nói chuyện lại với sếp. Nhưng sau khi biết là lương bạn ý (100kc/h) sẽ thấp hơn lương bồi bàn (120kc/h) thì bạn ấy từ chối. Mình cũng rất hiểu khi bạn đi làm, bạn muốn được trả công xứng đáng, được trọng dụng, được làm cái mình thích. Nhưng đời nhiều khi, không như là mơ, nhất là đối với sinh viên.

Mình biết là không phải ai cũng có thể đi làm lương thấp chỉ để được làm cái mình thích. Nhà phải có điều kiện mới được đặc quyền như vậy. Nhưng vấn đề ở chỗ: Nếu bạn chỉ đi làm bồi bàn hoặc bán hàng tạp hóa, OK bạn có thể kiếm khá, nhưng CV lại không có gì. Sau khi tốt nghiệp đại học, bạn sẽ rất khó xin việc với cái CV trống trơn như thế.

2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?

Để tránh mất thời gian của bạn & nhà tuyển dụng, xác định rõ:

  • Bạn đi làm vì mục đích gì? Để kiếm tiền, để trải nghiệm, hay để tích lũy kinh nghiệm chuyên môn?
  • Bạn có thể làm những ngày nào trong tuần? Hoặc bao nhiêu giờ một tuần? 10? 20? 30 tiếng/tuần?
  • Bạn chấp nhận mức lương trong khoảng bao nhiêu (đọc thêm ở mục 4)?
  • Bạn muốn đi làm ở một công ty “đàng hoàng” hay chấp nhận làm “chui”? (đọc thêm về “làm chui” ở mục 5)

Nếu các bạn muốn xin việc văn phòng, hãy chuẩn bị:

3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?

Nhờ người quen giới thiệu

Cách dễ và nhanh nhất để xin việc là nhờ người quen. Ở Việt Nam hay Séc cũng thế, có người giới thiệu luôn luôn đơn giản hóa quá trình tìm việc. Phần lớn các công ty ưu tiên người nói tiếng Séc và làm full-time, nên các vị trí part-time dành cho các bạn chỉ nói tiếng Anh khá cạnh tranh. Có người quen giới thiệu và chỉ dẫn sẽ giúp bạn kiếm được những vị trí thậm chí còn chưa công khai online. Nhưng dĩ nhiên nếu bạn không có người quen thì bạn có thể tìm qua các trang web tuyển dụng.

Với các công việc bàn giấy, các bạn có thể tìm qua các kênh:

Với các công việc chân tay, không cần tiếng Séc:

Lưu ý, khi tìm việc ở trên các hội nhóm Việt Nam này, bạn phải rất tỉnh táo và cẩn thận. Đối với những công ty Việt quy mô vừa và nhỏ, quảng cáo sơ sài, mức lương và công việc trông có vẻ “hấp dẫn,” bạn nên chú ý:

  • Luôn luôn phải gọi điện trước: Alo hỏi chi tiết miêu tả công việc, tên của chủ, tên công ty, có facebook/website thì xem xét cẩn thận có dấu hiệu gì đáng ngờ không (ảnh chụp mờ, thông tin trái ngược/thiếu sót,…). Qua cuộc điện thoại, bạn cũng sẽ cảm nhận được phong thái làm việc, thái độ với nhân viên của chủ.
  • Tìm hiểu kỹ càng công ty/chủ: Có số điện thoại, tên công ty hoặc tên chủ, lập tức tra google hoặc facebook tìm hiểu rõ về nơi và người mình sẽ làm việc cùng. Hỏi người thân, bạn bè có ai đã từng nghe đến, làm việc cùng chủ/công ty này không.
  • Đến xem nơi làm việc: Trước khi nhận công việc và đi làm ngày đầu tiên, sắp xếp một buổi gặp mặt, tham quan nơi làm việc để chắc chắn đây là môi trường mình muốn gắn bó.
  • Lưu lại mọi thỏa thuận dưới hình thức chữ viết: Nhiều công ty vừa và nhỏ sẽ ghi “lương thỏa thuận” trong quảng cáo tuyển dụng của họ. Những thỏa thuận này có thể được hứa bằng mồm. Lời nói gió bay. Sau khi thỏa thuận xong, bạn nên yêu cầu họ viết lại tất cả thông tin lương lậu, yêu cầu, điều khoản ra giấy hoặc viết email, tin nhắn gửi bạn. Để hai bên cùng thống nhất và có bằng chứng khi cần.

Các kênh tìm việc dành riêng cho các bạn biết tiếng Séc

4. Lương làm thêm bao nhiêu thì chấp nhận được?

Trước khi bàn về vấn đề hết sức nhạy cảm này, mình chỉ muốn ôm các bạn thật chặt và nói rằng, người duy nhất có quyền đánh giá lương bạn bao nhiêu thì chấp nhận được… là bạn. Vì bạn là người vác xác đi làm, cống hiến mồ hôi chất xám cho vị trí này mà. Người khác, kể cả mình, không có quyền phán xét lương thế là cao hay thấp gì hết. Nếu bạn thấy ổn với mức lương đó thì cứ tiếp tục làm.

Mặt khác, mình cũng ủng hộ việc công khai chia sẻ mức lương để tránh tình trạng bóc lột và bất bình đẳng trên thị trường lao động, đặc biệt là đối với người ngoại quốc/phụ nữ/sinh viên.

  • Công việc bàn giấy:
    • Lúc mình mới đi làm thêm thì mình tưởng là mức lương sẽ dao động tùy thuộc vào năng lực của bạn, nhưng trường hợp này chỉ đúng ở các công ty nhỏ. Ở các công ty tầm trung-lớn, họ thường có “bảng giá” sẵn, không thay đổi quá nhiều.
    • Với các công ty gia đình, công ty bé, hoặc công ty Việt thì có thể bạn sẽ phải thực tập không lương. Đây là trải nghiệm của mình ở Czech Viet. Mình đã phải trải qua 2 tháng không lương trước khi được đề xuất trả lương theo giờ. Đó là vì công ty chưa nhìn thấy giá trị/lợi ích mà bạn có thể đem lại cho họ. Sau 2 tháng thì bạn có thể kỳ vọng lương khởi điểm khoảng 100-150kc/giờ.
    • Các công ty tầm trung (AAU, VSFS) trả lương khoảng 120-200kc/giờ.
    • Các công ty lớn (SAP) trả khoảng 200-250kc/giờ
  • Công việc chân tay:
    • Tính tiền, bồi bàn, dọn dẹp khoảng 100-130kc/giờ + tips
    • Bốc vác, lái xe 130-150kc/giờ
    • Biết thêm tiếng Séc/Anh: 150-180kc/giờ

5. Làm nghề gì để kiếm tiền nhanh?

Tiền nhanh = tiền mặt + trả ngay

Bạn có thể đi làm những công việc chân tay, không đòi hỏi quá nhiều chất xám, đôi khi còn không cần tiếng Séc nữa. Ví dụ: tính tiền, bồi bàn, quét dọn, phụ bếp, bốc vác, v..v.

Khi đi làm các nghề chân tay, một số chủ sẽ ký hợp đồng làm việc đàng hoàng với bạn, nhưng trong nhiều trường hợp thì không (để trốn thuế, trốn bảo hiểm, không giới hạn giờ làm). Hiện tượng sinh viên “làm chui” thì ở đâu cũng có, không riêng gì Séc. Đặc điểm chung là không hợp đồng lao động, chỉ thỏa thuận miệng và trả tiền mặt.

Lương các nghề này rơi vào khoảng 100-200kc/h tùy vào quy mô nhà hàng, cửa tiệm, và đòi hỏi của công việc. Thường nếu các bạn làm ở quán ăn thì còn được bao ăn nữa. Một số nhà hàng lớn như Đông Đô, Hoàng Thành ở trong chợ Sapa thuê nhân viên chạy bồi cuối tuần. Một ngày, các bạn có thể kiếm được 800-1000kc.

Vì không phải trả thuế, thù lao của những công việc chân tay có phần nhỉnh hơn văn phòng. Các bạn muốn làm bao nhiêu giờ cũng được, chỉ có lao động nặng nhọc hơn. Việc hợp đồng lao động mập mờ cũng dẫn đến nhiều trường hợp bị cắt trừ lương vô lý.

6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

Về mặt pháp luật, với visa sinh viên thì bạn không được phép đi làm toàn thời gian (full-time) ở bất cứ đâu. Chỉ có thể ký hợp đồng bán thời gian DPP hoặc DPČ.

Các loại hợp đồng lao động dành cho sinh viên du học Séc

Hợp đồng DPP (Dohoda o provedení práce)

Bạn chỉ có thể làm việc 300 tiếng một năm cho một chủ lao động trên cơ sở thỏa thuận công việc. Nếu lương tháng từ thỏa thuận công việc nhiều hơn 10 000kc, ngoài thuế thu nhập bạn cũng sẽ phải trả bảo hiểm y tế và xã hội.

Hợp đồng DPČ (Dohoda o pracovní činnosti)

Ở dạng thỏa thuận này bạn cũng bị hạn chế thời gian làm việc. Bạn chỉ có thể làm việc tối đa một nửa thời gian làm việc một tuần (tức là 20 tiếng) cho một chủ lao động. Bạn phải trả bảo hiểm y tế và xã hội như khi làm việc trong quan hệ lao đồng bình thường.

Đọc thêm thông tin cơ bản về lao động tại Cộng hòa Séc

Mải làm, quên học có thể dẫn tới đuổi học

Trên thực tế thì đấy, rất nhiều sinh viên “làm chui”. Làm tối ngày. Thậm chí bỏ học để đi làm. Tình trạng này kéo dài, nhà trường sẽ báo cáo những nghỉ học liên miên với Bộ Nội Vụ và họ có thể cắt visa sinh viên của bạn. Không có hợp đồng lao động nên không thể xin visa lao động. Bạn sẽ phải về nước.

Trong một diễn biến khác, bạn vẫn đi học (tương đối) đầy đủ. Nhưng vì không cân bằng được việc học và làm, nên sức khỏe thể chất và tinh thần đều không tốt. Học hành kém. Thi không qua. Trượt hoài bị đuổi học. Cũng đứt giấy tờ.

Để tránh những điều không hay xảy ra, hãy ghi nhớ chúng ta vẫn là sinh viên, sang Séc với mục đích du học, không phải là lao động. Hãy tuân thủ đúng luật pháp sở tại. Chăm học vào ha.

Chọn trường du học Séc

Năm 2015, sau khi tốt nghiệp cấp 3 trường Hà Nội-Amsterdam, mình sang Séc du học. Mọi thứ đều tự túc chuẩn bị, không qua trung tâm, dịch vụ nào (trừ bước đặt phỏng vấn xin visa với ĐSQ với lý do bất khả kháng). Nhờ vậy mà chọn được trường như ý và tiết kiệm tiền. Qua quá trình tìm trường, mình cũng hiểu hơn về CH Séc, khi sang đây đỡ bỡ ngỡ hơn.

Câu hỏi “Muốn du học Séc thì phải bắt đầu từ đâu?” mình gặp rất nhiều. Câu trả lời rất đơn giản: Các bạn hãy bắt đầu với việc chọn ngành và trường nhé!

Du học Séc trong 5 bước

Bước 1 – Xác định lý do chọn CH Séc.

Vì sao bạn muốn đi Séc chứ không phải các nước khác?

Xin visa sang Séc cực kỳ khó nên bạn cần có người quen giới thiệu dịch vụ, thì mới chắc chắn có lịch phỏng vấn với ĐSQ và khả năng cao đậu visa để sang đây du học.

Hơn nữa, bạn nên có một lý do du học vững vàng. Tại sao? Thứ nhất là để bản thân có động lực cố gắng vượt qua khó khăn trong quãng đời du học sinh. Thứ 2 là để khi bạn phỏng vấn xin visa, người ta hỏi, tại sao bạn du học Séc, bạn không ngáo ngáo ngơ ngơ nói linh tinh (tuyệt đối cấm trả lời: Tôi sang tìm chồng cưới ở lại Séc). Bạn có thể tham khảo một số lý do mình chọn Séc để du học:

  • Để tiếp thu nền giáo dục Châu âu chất lượng cao
  • Để giao lưu với các văn hóa, con người, tư tưởng mới lạ
  • Để có bằng cấp giá trị, được Châu âu, quốc tế công nhận
  • Để học thêm ngôn ngữ mới
  • Để sau này xây dựng được cuộc sống và sự nghiệp như ý muốn

Mình thấy nhiều bạn du học Séc bất đắc dĩ vì người nhà bảo/ép sang. Sau này không hài lòng với cuộc sống ở bển thì buồn rầu, bực tức và đòi về. Mình không trách vì nhiều bạn sang đây lúc trẻ tuổi nên không có quyền quyết định. Nhưng nếu bố mẹ cho bạn lựa chọn du học hay không, làm ơn hãy nghiên cứu kỹ. Hãy tìm hiểu về đất nước CH Séc, tiếng Séc, cuộc sống người Việt ở đây, ngành và trường mà bạn sẽ học. Bởi vì đây sẽ là nơi bạn gắn bó vài năm trời, thậm chí lâu hơn, thậm chí trở thành ngôi nhà thứ hai, nên bạn phải hiểu nó. Đừng “buông xuôi” mặc kệ cho dòng đời đưa đẩy, để rồi hối tiếc về quyết định của mình.

Photo by Nicolas on Pexels.com

Bước 2 – Chọn ngành học.

Bạn nên tự hỏi mình những câu hỏi sau để tìm ra ngành mình nên học:

  • Mình giỏi gì? Ví dụ: Giao tiếp, nghệ thuật, sửa chữa, làm đẹp, chụp ảnh, tính toán, lên kế hoạch, viết lách
  • Mình thích gì? Ví dụ: Đi du lịch (tour guide), đọc sách (viết blog), dùng máy tính (IT), dùng mạng xã hội (marketing), quay video (nhiếp ảnh)
  • Mình muốn sự nghiệp 5 năm nữa như thế nào? Ví dụ: Yêu công việc đến sống chết (start-up); Việc “nhàn” lương cao cần nhiều chất xám (đầu tư, bất động sản); Công việc bình thường, đều đặn (nhà hàng, khách sạn); Đòi hỏi sáng tạo, không ngày nào như ngày nào (freelance, influencer)
  • Thị trường đang cần gì? Ví dụ: Các ngành IT, kế toán, marketing, phân tích dữ liệu khá dễ kiếm việc ở Séc. Ngoài ra các ngành liên quan đến môi trường cũng được nhiều nước quan tâm.

Như mình đến giờ vẫn hài lòng với lựa chọn ngành báo vì:

  • Mình giỏi viết lách (điểm văn cao), giao tiếp (chuyên gia nói giảm, nói tránh, nói đỡ trong xung đột gia đình), sáng tạo (chém gió hơn vũ bão)
  • Mình thích viết và làm những cái sáng tạo. Lúc đó mình chưa thích chụp ảnh quay phim gì đâu, nhưng có thích vẽ và thiết kế đồ họa dù không giỏi.
  • Mình muốn công việc đòi hỏi sáng tạo và linh hoạt một chút vì mình có rất nhiều sở thích và muốn trải nghiệm khi còn trẻ.
  • Tốt nghiệp ngành báo có thể làm phóng viên, biên tập viên, quay phim, nhiếp ảnh, marketing

Nếu, sau khi đắn đo đủ đường, bạn vẫn chưa biết chọn ngành nào thì có thể lựa một ngành chung chung, thí dụ như kinh tế, quản lý, kinh doanh. Những ngành này cho bạn tiếp xúc với nhiều lĩnh vực nhỏ hơn ví dụ như kiểm toán, đánh giá, quảng cáo, nhân sự, v.v. Từ đó, bạn có thể đánh giá mình hợp hoặc thích chuyên môn cụ thể gì để tập trung hơn. Có thể chuyển ngành cũng không sao vì ta còn trẻ mà. Mình biết nhiều bạn chuyển 2-3 ngành để tìm đúng con đường.

Bước 3 – Chọn ngôn ngữ học tập

Ngôn ngữ học tập sẽ quyết định học phí của bạn. Nếu bạn học bằng tiếng Anh thì sẽ mất phí, từ 15,000-100,000 ở các trường công, cho đến 100-300,000 ở các trường tư. Nếu bạn học bằng tiếng Séc ở các trường công thì miễn phí (Học phí cụ thể tại đây). Trong trường hợp tiếng bạn chưa đủ tốt có thể học dự bị tiếng ở các trường 1-2 kỳ, học phí khoảng 30-50,000kc/kỳ.

Bước 4 – So sánh các trường

Nghiên cứu các trường bằng cách lên website từng trường tìm hiểu về ngành học quan tâm, học phí, học bổng, giáo trình, điều kiện thi tuyển… Ghi lại vào một bảng Excel để dễ so sánh.

Đây là bảng Excel mình so sánh các trường khi nộp đơn xin học Thạc sĩ (tổng 30 lựa chọn)

Bước 5 – Nộp đơn xin vào học

Tìm 2-3 trường yêu thích để xin học cho chắc ăn. Tiến triển của quá trình duyệt đơn hãy ghi vào bảng Excel để tiện theo dõi.

Các trường ĐH nên tham khảo

Ở Séc trường công và tư đều có thể học bằng tiếng Séc hoặc tiếng Anh. Nhưng tiếng Anh bao giờ cũng mất tiền, trung bình 100,000 CZK/năm.

Trường công

  1. ĐH tổng hợp UK: Univerzita Karlova  (top 1 nước Séc)
  2. ĐH tổng hợp MU: Masaryk University
  3. Công nghệ-Thông Tin ČVUT: Ceské vysoké ucení technické v Praze (top 3)
  4. Kinh Tế VŠE: Vysoká škola ekonomická v Praze (top 5)
  5. Khoa học-Đời Sống ČZU: Ceska zemedelska univerzita v Praze (top 8)
  6. Công nghệ: Tomas Bata University in Zlín

Đây đều là các trường công lâu năm, có uy tín và chất lượng ngành + giảng viên xuất sắc. Nếu học được bằng tiếng Séc thì còn miễn phí nữa. Các trường đông người Việt nhất là trường Kinh Tế VŠE, ČZU, UK, và ČVUT.

Trường tư (và ngành nổi bật)

  1. Metropolitan University in Prague (International Relations*)
  2. University of Finance and Administration VŠFS (Economics and Management*)
  3. University of New York in Prague (Communication & Media*)
  4. Anglo-American University (International Relations*)
  5. Newton College (Global Business and Management*)
  6. Prague College (Art & Design)
  7. DAMU (Art, Movies & Theater)
  8. University College of Business in Prague VSO (Tourism*)
  9. Unicorn College (Software Development*)

Nếu các bạn có câu hỏi gì về du học cứ mạnh dạn bình luận ở dưới hoặc email mình chau.ng117@gmail.com. Khi mình có thời gian mình sẽ trả lời hihi. Mình không làm tư vấn du học hay visa nên nhiều cái mình cũng không biết, nhưng nếu mình giúp được, mình sẽ cố gắng hết sức!

Chúc các bạn học được ngành và trường như mong muốn!

Tại sao ít người Việt tại Séc theo đuổi ngành Marketing and Communications?

Tháng vừa rồi, mình bắt đầu công việc Communications Consultant ở NNIT, một công ty công nghệ của Đan Mạch. Mới có một tháng thôi nên mình không dám “chia sẻ kinh nghiệm” gì nhiều. Cái đấy để dành khi nào mình làm được 1 năm. 😀 Nhưng vì mọi thứ còn khá mới, mình muốn chia sẻ trải nghiệm xin việc và bắt đầu đi làm của mình cho những bạn quan tâm tới ngành này. Và chia sẻ suy nghĩ của mình về việc tại sao ít người Việt tại Séc làm nghề này. À mình còn chia sẻ mức lương *hấp dẫn* của nghề này ở cuối bài nha.

Từ đây mình sẽ viết tắt Marketing & Communications là MarCom nhé.

Xin việc ngành MarCom có dễ không?

Sự thật là ngành MarCom lúc nào cũng tuyển dụng. Công ty Việt, Séc, hay quốc tế luôn luôn tìm kiếm nhân tài cho phòng MarCom của họ. Quảng cáo tuyển dụng thì rất nhiều, nhưng tỉ lệ chọi cũng rất cao, và một công ty ít khi tuyển nhiều nhân viên MarCom cùng một lúc.

Mình nhớ lúc mình đi tìm việc, đã rất nhiều lần mình nghi ngờ khả năng của bản thân. Vì mình bị từ chối CV rất nhiều. Tổng cộng 16 lần thì phải.

Việc bị từ chối liên tục làm mình rất mất thăng bằng tâm lý. Mình cảm thấy tiếng Anh mình không đủ tốt vì mình không phải người bản xứ (?). Mình cảm thấy mình chưa có nhiều kinh nghiệm đi làm. Mình cảm thấy mình không có thế mạnh gì nổi trội hơn những ứng cử viên khác. Mình thấy kém cỏi và thất bại tràn trề. Tự tin tụt xuống tới đáy. Mình sợ mình đã chọn sai ngành học, kiểu lãng phí 6 năm theo đuổi ngành MarCom để rồi không xin được việc. Mình sợ mọi người sẽ chê cười mình kém cỏi. Xung quanh lại không thấy người Việt nào làm MarCom, khiến mình lại càng hoài nghi, hay là xin việc trong ngành này là bất khả thi đối với người Việt? Hay là chúng nó racist??? 😀 Nói chung là rất nhiều suy nghĩ tiêu cực và mình đã cảm thấy rất đơn độc trên con đường tìm việc.

Photo by Liza Summer on Pexels.com

Nhưng mình vẫn xin được việc nè.

Xin việc trong ngành MarCom không hề dễ, nếu không muốn nói là rất khó, rất cạnh tranh. Nhưng nó có thể xảy ra. Và mình tin là bạn có khả năng (vì bạn đọc blog của mình :D).

Mình vẫn không biết các công ty có racist hay không :D, nhưng mình thấy ít nhất trong ngành công nghệ thì có rất nhiều chủ trương về “Diversity and Inclusivity”, đại khái là kêu gọi sự đa dạng (đa dạng từ chủng tộc, màu da, đến giới tính, v…v.) nên có khi…việc mình là người Việt, là người da màu, còn là lợi thế khi xin việc! (but don’t quote me on this)

Communications Consultant là gì?

Làm Communications Consultant có nghĩa là làm Cố vấn Truyền thông cho một công ty.

“Truyền thông” ở đây hiểu nôm na là “truyền tải thông tin“, nghĩa là gửi gắm một thông điệp từ người A đến người B. Thông điệp ấy có thể là thông báo nội bộ, cập nhật kinh doanh, thay đổi nhân sự, tuyển dụng, quảng cáo sản phẩm, v…v. Nhiệm vụ của bạn là làm sao để người B nắm được thông điệp mà người A muốn truyền đạt.

Photo by Karolina Grabowska on Pexels.com

Công ty càng lớn thì truyền thông lại càng phức tạp. Nội dung thông điệp phức tạp hơn. Cơ cấu tổ chức phức tạp hơn. Các kênh thông tin phức tạp hơn. v…v. Nhưng nhiệm vụ của bạn vẫn phải là “truyền tải thông tin”. Giống như một người đưa thư, dù kiện hàng có to và cồng kềnh đến thế nào, bạn vẫn phải trao nó đến tận tay của người nhận.

Ví dụ một những công việc của mình ở NNIT là nâng cao nhận thức thương hiệu NNIT ở Séc. Làm thế nào để mọi người biết đến NNIT là công ty làm về công nghệ và dược phẩm hàng đầu thế giới? Làm thế nào để chúng ta tuyển được 50 nhân viên kỹ thuật trình độ cao trong vòng một tháng? Làm thế nào để tăng ranking trên Glassdoor và Atmoskop để cạnh tranh với các công ty tech khác? Câu trả lời cho mỗi câu hỏi này là một bản chiến lược dài hơi và đây mới chỉ là một trong nhiều đầu việc của mình.

Các bạn có thể đọc chi tiết hơn về Communications Consultatnt ở dưới đây: các phẩm chất, kỹ năng, kinh nghiệm, học vấn cần có (Nguồn: Zippia, nhưng nó bắt phải sign up mới đọc được nên mình tải về pdf xong insert vô đây như vầy, các bạn thông cảm hơi dài)

Tại sao ít người Việt tại Séc theo đuổi ngành MarCom?

Mình chỉ quen đúng một bạn Việt Nam nữa cũng làm MarCom ở công ty quốc tế giống mình. Mình nghĩ ít người Việt làm MarCom vì ngành này đòi hỏi khá cao khả năng ngôn ngữ và giao tiếp. Nói năng, viết lách đều phải như người bản xứ. Nếu là công ty Séc thì tiếng Séc phải giỏi. Nếu là công ty quốc tế thì tiếng Anh phải tốt.

Hơn nữa, bạn cũng phải rất tự tin và hòa đồng mới làm được ngành này. Vì bạn “truyền tải thông tin” giữa người với người mà, nên bạn phải có khả năng xây dựng mối quan hệ tốt. Dù là mối quan hệ giữa các đồng nghiệp, hay giữa lãnh đạo và nhân viên, hay giữa công ty và công chúng, báo chí, bạn đều phải chăm sóc và vun đắp, bằng sự tự tin và hòa đồng. Cũng phải học cách lắng nghe và tôn trọng ý kiến của những người từ những nền văn hóa khác nhau.

Mình không nói là người Việt không tự tin và hòa đồng, nhưng có lẽ phần lớn ngại giao tiếp với người nước ngoài, hay là chỉ giao tiếp khi tình huống bắt buộc. Mình cũng không biết. Các bạn nghĩ sao?

Photo by Pragyan Bezbaruah on Pexels.com

Dù sao thì mình nghĩ, nếu như bạn giỏi ngoại ngữ, không ngại giao tiếp với người nước ngoài, dù là giao tiếp với lãnh đạo cấp cao hay là báo chí truyền thông, viết lách tốt, thì đi làm MarCom cũng không khó đâu. 😀

CV của mình như thế nào để xin được việc trong MarCom?

Ngoại ngữ đạt chuẩn

  • Tiếng Anh của mình khá tốt. Mình học tiếng Anh từ bé và thường xuyên đi thi và đoạt giải Tiếng Anh cấp quận và thành phố những năm cấp 2, cấp 3 ở Việt Nam. Hồi mình 17 tuổi, mình đã thi được 113/120 TOEFL ibt (tức là khoảng 8.0 IELTS). Hồi đấy mình đang học ở Ams nên các bạn xung quanh đều giỏi tiếng Anh và xác định đi du học. 😀 Sau này mình cũng đi làm bằng tiếng Anh cả.

Học đúng ngành

  • Mình tốt nghiệp Đại học ngành Journalism and Communications từ trường Anglo-American University (AAU). Nếu các bạn ấn vào link sẽ thấy trang web trường, ở trên cùng vẫn có video phỏng vấn mình về trải nghiệm ở AAU. Hồi đấy mình học hành trâu chó lắm, thức đêm thức hôm học bài các thứ như hồi ôn thi ở Việt Nam vậy. Bây giờ thì đào đâu ra cái nội lực học tập đấy nhỉ huhu. Lí do cày cuốc vất vả như vậy là vì AAU khá đắt so với các trường khác ở Séc (hơn 500 triệu VND cho 3 năm) nhưng hồi đó nó có chính sách miễn học phí cho các bạn GPA 3.9/4.0, tức là straight-A student. Thế là mình bất chấp tất cả để giữ GPA thôi các bạn. Mà AAU cũng kiểm tra nhiều với chấm điểm gắt lắm (hệ thống giáo dục của Mỹ).
  • Hai tuần nữa mình sẽ tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Marketing Communications từ trường University of Finance and Administration. Trường này thì học nhàn hơn AAU rất nhiều. Nhưng nói thật là chất lượng cũng chán hơn. Được cái là rẻ hơn, chỉ dưới 160 triệu cho 2 năm.

Kinh nghiệm liên quan (mặc dù chỉ là part-time/internship)

  • Editor-in-Chief của báo trường (1 năm): có khả năng viết lách và edit, lên chiến lược, quản lý projects
  • Content Specialist at AAU (1,5 năm): kinh nghiệm tuyển sinh, nâng cao nhận thức thương hiệu
  • Marketing at Czech Viet (2 năm): chụp ảnh, quay phim, thiết kế đồ họa, quản lý social media, marketing campaigns
  • HR Intern at SAP (1 năm): tư vấn hướng nghiệp cho nhân viên, tổ chức trainings, events, social media

Cá nhân mình tự đánh giá là với một đứa mới ra trường thì kinh nghiệm thế này cũng là khá tốt. Nhưng, để đặt cái CV này cạnh những người đã có 3-5 năm, thậm chí 5-7 năm kinh nghiệm đi làm full time trong MarCom, thì nó chẳng nhằm nhò gì. Nó cũng bình thường thôi hic. 🙁

Nhưng bạn đừng lo. Đây là lúc bạn phải sử dụng “story-telling” để kể một câu chuyện về hành trình phát triển của bản thân 😀 Dĩ nhiên là ngắn gọn thôi và đừng dramatic quá. Ý tưởng này mình mượn của anh Bùi Cảnh Thái hôm nọ chia sẻ kinh nghiệm thi Management Trainee ở Unilever trong Sài Gòn cho Bão Alumni lol. Thật ra lúc phỏng vấn xin việc, mình chưa gọi tên phương pháp này là “story-telling”, mà mình gọi nó là “keyword matching”.

Mục tiêu của story-telling là để thuyết phục được họ là dù kinh nghiệm của bạn chưa nhiều, nhưng rất chất lượng. Vì bạn đã học được rất nhiều, đạt được rất nhiều, và trưởng thành từ đó rất nhiều.

Photo by Matilda Wormwood on Pexels.com

Ví dụ như trong job description họ liệt kê các key responsibilities là employer branding, internal communication, graphic design, copy writing, etc. Thì bạn phải nhặt nhạnh ra từ trong ký ức những mảnh ghép kinh nghiệm. À, năm 2019 mình lên chiến lược employer branding cho AAU như thế nào, tuyển được bao nhiêu học sinh. Năm 2020 mình làm video rồi thiết kế infographic để củng cố internal communication tại SAP có bao nhiêu người xem. Từ những trải nghiệm đó mình học được gì? Chúng ảnh hưởng như thế nào đến quyết định app của mình?

Kỹ năng story-telling này rất rất quan trọng trong ngành MarCom. Nên vượt qua cái interview này mới là cửa ải đầu tiên thôi. Cố lên!

Lương Communications Consultant khoảng bao nhiêu?

Lương của Communications Consultant thay đổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như industry (e.g. FMCG, IT, Finance), budget, hay quy mô của công ty, yêu cầu công việc, bề dày kinh nghiệm của bạn, nhưng dao động trong khoảng CZK 40,000 – 60,000/tháng. Mức lương như vậy cho một người, mình nghĩ là thừa đủ sống ở Praha. 🙂 Lương trung bình ở Praha rơi vào quãng CZK 42,000 – 46,000/tháng. Nên mình thấy, đối với người mới ra trường, lương như này là cũng là rất tốt rồi. Bạn sẽ còn phát triển nhiều mà. Các bạn có thể tham khảo báo cáo của Hays Czech Republic 2021 về mức lương các ngành nghề nhé.

Photo by Ken Tomita on Pexels.com

Tóm lại

Communications Consultant một nghề rất sôi động, sáng tạo, và thú vị. Mình thấy khá tiếc khi hiện nay vẫn còn ít người Việt theo đuổi con đường này. Nhưng biết đâu trong tương lai sẽ thay đổi? Mình viết blog này chính là để kích thích sự thay đổi đó.

Mình nghĩ là nhiều bạn sẽ giống mình, muốn làm MarCom, nhưng không quen ai trong ngành, không thấy những “tấm gương đi trước” của các anh chị du học sinh, thế là sợ. Không dám app. Rồi có khi app nhưng bị từ chối CV liên tục chẳng hạn, thế là nản. Bỏ cuộc.

Mình muốn nói với các bạn là nếu các bạn thực sự thích ngành này, chưa cần giỏi nhé, vì bạn mới ra trường thì làm sao mà giỏi được, chỉ cần thực sự thích, thì bạn hãy tin vào bản thân và cố gắng hết sức. Director kể với mình là bà ấy và General Manager bị ấn tượng bởi cái “passion” (nhiệt huyết) ở trong mình. Không hẳn là vì mình có kinh nghiệm làm việc gì ghê gớm (có những ứng cử viên khác có nhiều năm kinh nghiệm hơn nhiều), mà vì mình thực sự tâm huyết và tự tin với những ý tưởng mình đưa ra trong bài thuyết trình.

Photo by mentatdgt on Pexels.com

Nếu bạn muốn đi làm bằng tiếng Anh, có một công việc “không ngày nào giống ngày nào”, thỏa sức phát huy khả năng sáng tạo và giao tiếp, thì có thể cân nhắc ngành MarCom nhé. Ôm các bạn thật chặt và chúc các bạn may mắn.

Honest Review trường AAU (Anglo-American University) | Du học Séc

Bạn đang rối bời với các lựa chọn ngành học và trường đại học Séc? Bạn chẳng biết mình nên học ngành gì? Chọn con tim hay là theo lí trí? Cảm thấy mất phương hướng và lo lắng? It’s gonna be alright! Hít thở sâu nào!

Bạn đọc các blog này chưa?

Nếu rồi thì tốt. Chúng ta sẽ đi sâu vào review một trường cụ thể. Đó là trường cũ của mình Anglo-American University (AAU).

Thành tích học tập

  • Năm 2019, mình tốt nghiệp Anglo-American University (AAU) với bằng Cử nhân Báo chí & Truyền thông (Bachelor of Arts in Journalism and Communications).
  • Điểm phẩy 3.9/4.0 (toàn điểm A, chỉ có một điểm B+ học kỳ đầu tiên)
  • Học bổng toàn phần.
  • Làm việc part-time ở phòng marketing của trường 2017-2018
  • Tổng biên tập báo trường Lennon Wall nhiệm kỳ 2017-2018.
  • Luận văn tốt nghiệp xuất sắc nhất khoa.
Mình là Châu Nguyễn, cựu học sinh AAU

Đánh giá chung AAU 3.75/5

Nhìn chung mình khá hài lòng với AAU. Mình mất 100,000 kc cho học phí năm đầu (hồi đó học phí thấp hơn bây giờ). Sau đó học free. Tuy gặp phải 4 5 giáo viên và lớp học khá nhảm nhí và vô dụng, mình học được rất nhiều kiến thức và kĩ năng làm báo, kể chuyện, viết lách, chụp ảnh, quay video, thuyết trình, biện luận.

Với một cái quan trọng là mình gặp người yêu hiện tại ở đây (2016). 😀

Mình chấm AAU 3.75/5

Nhưng trường hợp của mình cũng khá đặc biệt. Mình vừa học vừa làm việc tại AAU, nên dành rất nhiều thời gian ở trường. Ý kiến đánh giá sẽ có phần chủ quan vì mình rất thấu hiểu và ưu ái ngôi trường này. Đây là trải nghiệm cá nhân và mình không đại diện cho tổ chức nào để viết bài này cả.

AAU khác các trường khác như thế nào?

AAU nằm ở trung tâm Praha, ngay dưới lâu đài Prague Castle.
AAU nằm ở trung tâm Praha, ngay dưới lâu đài Prague Castle.

Chương trình học

AAU là đại học TƯ NHÂN (nghĩa là mất tiền) với 5 ngành học:

Với học phí 150,000kc/năm, AAU là một trong những trường tư đắt nhất Praha dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Bạn có thể tốt nghiệp trong vòng 3 năm.

Điểm số được chấm trên thang 100 hoặc hệ chữ A, B, C, D, F (F=fail, trượt). Điểm trung bình (GPA) trên thang 4.0.

Điểm tổng kết một môn = participation (up to 20%) + small projects (quizzes/presentation/homework – up to 50%)+ midterm (exam/paper – up to 40%) + final (exam/paper – up to 80%).

Cách tính điểm ở AAU
Cách tính điểm ở AAU

Trong đó:

  • Mỗi đầu điểm thành phần chiếm bao nhiêu % điểm tổng kết là quyền của giáo viên. Có giáo viên không kiểm tra đầu giờ và chỉ bắt viết luận cuối kỳ nộp. Có giáo viên kiểm tra rất thường xuyên và mỗi đầu điểm chỉ chiếm 10%.
  • Participation: có thể gọi là điểm chuyên cần, bao gồm đến lớp đầy đủ, không nghỉ quá 2 buổi không xin phép, và tích cực tham gia phát biểu xây dựng bài
  • Quizzes: Tùy giáo viên và môn học mà học sinh sẽ phải kiếm tra đầu giờ 15-30 phút, báo trước hoặc không (giống ở VN ghê haha)

Môi trường học tập

  • Từ cái tên thì chắc mọi người cũng đoán được là trường này cố gắng hết sức để mang đúng “chất Mỹ”.
  • Giáo viên chủ yếu là người đến từ nước nói tiếng Anh như Anh, Mỹ, Úc, Canada.
  • Học sinh 50% là trao đổi từ các đại học của Mỹ, 30% là từ các nước nói tiếng Nga, và còn lại là sinh viên quốc tế.
  • Ngôn ngữ giao tiếp chính ở trường dĩ nhiên là tiếng Anh.
  • Cộng đồng học sinh nhỏ (800 học sinh) thân thiết, gắn bó. Student Council (Hội học sinh) hay tổ chức các hoạt động vui chơi, kết bạn khá hay ho.
Từ AAU có thể nhìn thẳng ra lâu đài Praha
Từ AAU có thể nhìn thẳng ra lâu đài Praha

4 Nhược điểm của AAU

AAU không có ranking cao

AAU hiện đang xếp 30 cả nước. Nếu các bạn muốn học các trường hàng đầu nước Séc, hãy cân nhắc các trường sau đây:

  1. Nhân Văn-Xã Hội: Karlova Univerzita (top 1 nước Séc)
  2. Công nghệ-Thông Tin: Ceské vysoké ucení technické v Praze (top 3)
  3. Kinh Tế: Vysoká škola ekonomická v Praze (top 5)
  4. Khoa học-Đời Sống: Ceska zemedelska univerzita v Praze (top 8)

Đây đều là các trường công lâu năm, có uy tín. (Nghe nói) chất lượng ngành và giảng viên xuất sắc. Nếu học được bằng tiếng Séc thì còn miễn phí nữa.

Học phí AAU đắt

So với các trường công (miễn phí) thì 538,800 CZK (gần 580 triệu VNĐ) cho 3 năm là đắt (số liệu tháng 6/2021). Chưa tính cách chi phí lặt vặt như: administration fee (4,500 CZK/ kì), art fee (1000 CZK/môn), state exam, thesis defense, etc.

Học phí ngày càng tăng, lương giáo viên gần như không thay đổi, và hợp đồng làm việc chỉ là ngắn hạn. Chính học sinh AAU đã viết bài phản ánh tình trạng bức xúc này.

Khuôn viên AAU nhỏ, thiếu cơ sở vật chất

Cung điện Thurn-Taxis, campus trường AAU
Cung điện Thurn-Taxis, campus trường AAU

Một mặt, AAU chi 9,000,000 CZK (9,3 tỷ đồng) 1 năm để thuê một cái CUNG ĐIỆN Ở TRUNG TÂM THÀNH PHỐ làm campus (số liệu năm 2019).

Nhấn mạnh là thuê. Cung điện Thurn-Taxis được quận 1 Praha công nhận là di sản thành phố và không bán cho ai hết.

Nghĩa là AAU thuê địa điểm, sau đó còn phải chi tiền tu sửa NHƯNG không được thay đổi quá nhiều kiến trúc.

Mặt khác, khuôn viên trường khá nhỏ (vì ở ngay trung tâm). Không có phòng thể chất, bể bơi hay sân vận động. Sau 30 năm thành lập, năm 2019 AAU mới có ký túc xá cho sinh viên. Rõ ràng là kém xa các trường công như ČZU, VŠE hay ČVUT.

Ký túc xá AAU
Ký túc xá AAU

Thư viên và canteen nhỏ (max. 20 người). Được ưa chuộng nhất chắc là student lounge, nơi học sinh nghỉ ngơi + thảo luận học hành, tuy nhiên căn phòng này cũng chỉ chứa được 10 người max.

Trường cũng không có hệ thống điều hòa nên mùa hè rất nóng. AAU lại ở giữa thủ đô, nên lớp học luôn phải đóng cửa sổ, để chống ô nhiễm tiếng ồn (du khách nói chuyện, xe cộ đi lại…). Không khí trong lớp khá bí.

Quang cảnh 1 lớp học của AAU
Quang cảnh 1 lớp học của AAU

Ngành mình học Journalism & Communications (báo chí – truyền thông) đặc biệt bị thiếu cơ sở vật chất.

Học sinh phải tự chuẩn bị camera (chụp ảnh, quay phim) – dĩ nhiên là một số giáo viên cũng châm chước cho bạn dùng “tạm” điện thoại. Nhưng cứ xác định là sớm muộn cũng phải mua nếu đã muốn theo đuổi ngành này. Tương tự với các phần mềm chỉnh ảnh, video (Adobe Suite, Vegas Pro,…). Bạn sẽ phải tự mua hoặc crack về dùng.

Nhà trường chỉ cung cấp một phòng studio với 2 cái máy tính cài Adobe Suite và các thiết bị thu âm. Thực sự là không đủ dùng cho 100 học sinh ngành báo.

Mình phải tự mua máy ảnh và các phần mềm chỉnh sửa
Mình phải tự mua máy ảnh và các phần mềm chỉnh sửa

10-20% môn học sẽ không làm bạn hài lòng

Đây không phải nhược điểm của chỉ mình AAU, mà nhược điểm của đại học nói chung. Vì rất nhiều lý do khách quan và chủ quan, bạn sẽ không hài lòng với một vài môn học và giáo viên. Đây là điều rất bình thường.

Nếu bạn bất bình, khả năng cao là nhiều sinh viên khác cũng vậy. Hãy thu thập ý kiến của các học sinh và nói chuyện trực tiếp hoặc gửi email cho giáo viên đó. Trình bày những bức xúc của bạn và gợi ý cách họ có thể cải thiện bài giảng. Nếu họ bướng bỉnh, bạn hãy nói chuyện với trưởng khoa. Thậm chí, bạn có quyền gửi đơn khiếu nại lên Student Center và xin chuyển lớp hoặc đổi giáo viên.

AAU là một trường tư nên học sinh chính là khách hàng, là thượng đế. Bạn hãy tận dụng quyền lợi này, để yêu cầu “dịch vụ” tốt nhất.

Tuy nhiên, bạn cũng nên hiểu rằng, mọi thay đổi cần có thời gian. Và đôi khi, thay đổi chỉ xảy ra khi bạn đã tốt nghiệp.

Mình và các bạn thân cùng ngành Journalism ở AAU
Mình và các bạn thân cùng ngành Journalism ở AAU

4 ưu điểm của AAU

Miễn học phí…nếu luôn đạt điểm tối đa hoặc làm việc full-time cho AAU

Straight-A students

Một trong những lý do hàng đầu khiến mình chọn AAU là vì chính sách học bổng. Tuy nhiên học bổng này chỉ áp dụng cho học sinh năm 2. Nghĩa là bạn vẫn mất 150,000kc cho năm học đầu tiên. Sau đó, nếu GPA của bạn vào khoảng 3.9-4.0 thì bạn sẽ học miễn phí. Nghĩa là tất cả các bài kiếm tra, bạn phải đạt điểm A (tương đương 95%).

Nghe thì hơi đáng sợ. Nhưng thật ra là rất đáng sợ =)))) Để đạt và GIỮ được học bổng này, bạn phải:

  • Có trình độ tiếng anh khá tốt. IELTS 7.5+ / C2
  • Rất chăm chỉ, sẵn sàng thức đêm thức hôm học bài
  • Biết sắp xếp thời gian để bắt đầu ôn thi, viết luận từ sớm, không để nước đến chân mới nhảy, vì thật sự là đã ngập thì chết đuối luôn =))
  • Yêu thích ngành học đến một mức độ nào đó 😀
Một góc thư viện AAU
Một góc thư viện AAU

Full-time employees

Ngoài ra, nếu bạn làm việc full-time cho trường (lễ tân, marketing, tuyển sinh,…), bạn sẽ được miễn học phí.

Chương trình học linh hoạt

Học sinh có khả năng chọn số môn học tùy thích. Mỗi kỳ tối thiểu là 3 (ít hơn thì không được xin visa du học), tối đa là 6. Tốt nghiệp nhanh chậm tùy thuộc vào việc hoàn thành tín chỉ của học sinh.

Ví dụ: Để có thể vừa đi học vừa đi làm, mình chỉ học 4 môn, thay vì 5 môn một kỳ. Tuy nhiên, điều này nghĩa là mình tốt nghiệp muộn hơn 1 năm. Mình cũng có thể đẩy môn thực tập, và thesis seminar (khóa hướng dẫn viết luận tốt nghiệp) lên sớm hơn, để kỳ cuối không bị quá tải.

AAU's canteen
AAU’s canteen

Môi trường học tập năng động, cởi mở “kiểu Mỹ”

Học hoàn toàn bằng tiếng Anh. Lớp học rất sôi nổi. Học sinh tự do nêu và bàn luận quan điểm về mọi vấn đề. Giáo viên, học sinh trao đổi, nói chuyện thoải mái, cởi mở.

Vì AAU ít học sinh, lại hay tổ chức party, hoạt động networking, đi chơi này nọ nên học sinh đều quen biết nhau. Phần lớn học sinh đều rất cởi mở, vui vẻ, thân thiện.

Nếu bạn mới đến AAU và còn bỡ ngỡ, có thể nhắn tin cho các sinh viên của Buddy Program để xin lời khuyên, tips hoặc recommendations về ngành học, môn học, giáo viên, bất cứ điều gì. Nhiệm vụ của team này là giải đáp mọi thắc mắc của các “ma mới” và giúp họ thích nghi với môi trường tại AAU.

Học sinh mới AAU
Học sinh mới AAU

Giáo viên giỏi, gần gũi, truyền cảm

Khi tìm trường, mình da diết theo đuổi ngành báo. Mình muốn làm phóng viên, muốn làm phóng sự điều tra, muốn viết sách, các thứ các thứ. Sau khi tham khảo nhiều trường thì mình ưng nhất program ngành báo của AAU. Và khi đi học thì còn ấn tượng hơn nữa.

Một số giáo viên mình rất yêu mến là Karen Grunow-Hårsta (thesis advisor của mình), Robert WarrenTheodore A. Turnau. Đây là review chi tiết từng giáo viên.

Karen Grunow-Hårsta - Cô giáo mình yêu thích nhất, cũng là cố vấn luận văn của mình
Karen Grunow-Hårsta – Cô giáo mình yêu thích nhất, cũng là cố vấn luận văn của mình

Tóm tắt ưu nhược điểm của AAU

Nhìn chung mình khá hài lòng với 4 năm tại AAU. Chấm 7.5/10.

Series Professors in the Pub: Khi giáo viên cùng sinh viên bàn luận về các vấn đề chính trị, xã hội trong quán bia (bình thường là canteen, đến tối thành quán bia lol)
Series Professors in the Pub: Khi giáo viên cùng sinh viên bàn luận về các vấn đề chính trị, xã hội trong quán bia (bình thường là canteen, đến tối thành quán bia lol)

Nhược điểm lớn nhất của AAU là học phí đắt và thiếu cơ sở vật chất.

Ưu điểm lớn nhất là cơ hội học bổng toàn phần và nhiều giáo viên Mỹ chất lượng cao.

Hãy chọn AAU, nếu bạn muốn tìm một môi trường quốc tế. Giao tiếp hoàn toàn bằng tiếng Anh. Năng động trong và ngoài lớp học. Nhiều hoạt động, sự kiện. Thầy trò gần gũi, cởi mở, tự do bàn luận, giao lưu. Và bạn có khả năng chi trả học phí, hoặc học thật giỏi đã giữ học bổng.

Đừng chọn AAU, nếu bạn đã học dốt còn nghèo =)))) Bạn có thể học dốt, nếu bạn có tiền học lại. Bạn có thể nghèo, nhưng có học bổng hoặc đi làm full-time ở trường để được miễn học phí. Nhưng vừa nghèo vừa dốt thì chịu =)))

Tóm tắt ưu nhược điểm của AAU
Tóm tắt ưu nhược điểm của AAU

Mình biết đây là rất nhiều thông tin. Nhưng nếu bạn đã kiên nhẫn đọc đến tận cuối, mình hi vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn cho tương lai của bản thân.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về AAU, mời đọc Review những thầy cô mình yêu mến nhất tại AAU

Ở lại sau khi du học Séc

Tại sao ngay cả trong bối cảnh bệnh dịch toàn cầu người ta vẫn muốn du học? Tại sao ngày càng nhiều gia đình Việt cho con xuất ngoại? Thậm chí bán nhà bán đất, vay mượn đủ đường để con đi nước ngoài? Mình xin cá là có người sẽ nói du học để mở mang tri thức, nhưng thẳng thắn mà nói thì du học đâu cũng có một chút hoài bão định cư để đổi đời chứ, đúng không? Thế du học Séc xong định cư có dễ không? Và cần chuẩn bị gì nhỉ?

Khác biệt giữa Cư trú và Vĩnh trú ở Cộng hòa Séc

Hôm nọ, có một bạn hỏi trong nhóm Facebook Du học sinh ở Cộng hòa Séc là: “Mọi người ơi, cho em hỏi điều kiện định cư của Séc đối với du học sinh sau khi hoàn tất chương trình thạc sĩ ở Séc là gì vậy mọi người? Mình kiếm thông tin ở trang nào vậy? Em cám ơn!

Comment đầu tiên “Là phải kí hợp đồng được với 1 công ty nào đó hoặc là kết hôn hoặc là chuyển mục đích sang kinh doanh ( možná ;)))

Comment này ngắn gọn, súc tích, nhưng chưa chuẩn lắm, vì bạn kia hỏi về “điều kiện định cư” (vĩnh trú / trvalý) còn bạn này lại hiểu là “xin visa ở lại sau khi du học” (cư trú / dlouho). Mọi người thường hay nhầm hai khái niệm này với nhau.

Phân biệt giữa cư trú và vĩnh trú ở Cộng hòa Séc
Phân biệt giữa cư trú và vĩnh trú ở Cộng hòa Séc

Cư trú Dài hạn ở Séc (Long-term Residence/ Dlouhodobý Pobyt)

Cư trú dài hạn có thời hạn 1-2 năm. Điều kiện là bạn phải có mục đích: học tập, lao động, kinh doanh, v…v. Như mình (tính đến tháng 5/2020) vẫn theo cư trú dài hạn cho mục đích học tập. Có thể gọi là visa du học cho nó dễ hiểu.

Nếu bạn muốn ở lại Séc sau khi du học, không nhất thiết phải xin định cư. Bạn có thể xin visa lao động hoặc kinh doanh, đây là hai mục đích cư trú phổ biến nhất. Ngoài ra còn có thể xin cư trú với mục đích đoàn tụ gia đình, nghiên cứu, tìm việc, đầu tư,…Chúng ta sẽ nói sâu hơn ở dưới nhé.

Đọc thêm về cư trú dài hạn ở trên trang Bộ Nội Vụ Séc https://www.mvcr.cz/mvcren/article/third-country-nationals-long-term-residence.aspx

Vĩnh trú ở Séc (Định cư / Permanent Residence/ Trvalý pobyt)

Có thời hạn 10 năm. Điều kiện là bạn đã phải ở Séc liên tục 5 năm. NHƯNG đối với các bạn du học sinh, mỗi năm bạn đi học chỉ được tính là nửa năm điều kiện thôi. Nên ví dụ bạn tốt nghiệp đại học sau 3 năm thì mới tính là 1.5 năm điều kiện thôi. Bạn sẽ phải cư trú tại Séc thêm 3.5 năm nữa thì mới có thể thi vĩnh trú nhé.

Điều kiện thứ 2 là thi đỗ bằng A2 tiếng Séc.

Dễ thấy, thời hạn của vĩnh trú dài hơn, có tính ổn định hơn, cũng không khó xin, chỉ là kẹt thời gian 5 năm thôi. Chính vì chính sách định cư khá “nhàn” mà rất nhiều người Việt tìm đường sang Séc, rất đông người chọn con đường du học.

Đọc thêm về vĩnh trú ở trên trang Bộ Nội Vụ Séc https://www.mvcr.cz/mvcren/article/third-country-nationals-permanent-residence.aspx

Thế nếu bạn sắp học xong, mà vẫn chưa đủ 5 năm để xin vĩnh trú, thì làm thế nào để tiếp tục ở lại Séc?

3 cách phổ biến nhất để ở lại Séc sau khi học xong

Nếu sắp tốt nghiệp mà vẫn chưa đủ 5 năm để xin định cư thì ta sẽ lại phải xin tiếp cư trú. Đơn giản nhất thì bạn có thể…học tiếp và xin cư trú theo mục đích học tập. Học hết cử nhân thì học lên thạc sĩ, rồi lên tiến sĩ, rồi cứ học mãi cho đủ 10 năm thì sẽ được tính là đủ 5 năm điều kiện để xin định cư :))

Còn nếu bạn đã chán học rồi thì chúng ta sẽ cùng quay trở lại câu trả lời của bạn trên kia nhé: “…phải kí hợp đồng được với 1 công ty nào đó hoặc là kết hôn hoặc là chuyển mục đích sang kinh doanh.” Chúng ta cùng phân tích 3 phương án xin cư trú phổ biến nhất này nha :))

3 cách phổ biến nhất xin cư trú ở lại Séc sau khi học xong

Cách 1. Xin Cư trú ở lại Séc với Mục đích Đoàn tụ Gia đình

Đoàn tụ Gia đình/ Family Reunification/ Sloučení Rodiny

Phải nói kết hôn sau du học là xu thế của các du học sinh nữ. Phần lớn các bạn nữ sau khi tốt nghiệp ĐH Séc (có bạn còn đang học dở) sẽ lấy chồng để “ăn theo” giấy tờ của chồng. Hiện tượng này khá là phổ biến vì quan niệm “con gái có thì” và nên lấy chồng sớm, ổn định sớm, vừa có chồng, vừa có giấy tờ. Thêm nữa là con gái Việt “thuần” ngoan hiền dễ bảo hơn con gái Việt sinh ra ở bên Séc, nên dễ lấy lòng nhà chồng hơn. Đây cũng là giải pháp an toàn cho nhiều gia đình để yên tâm con gái không phải vất vả lao động mà lại yên bề gia thất.

Đọc thêm trên trang web Bộ Nội Vụ Séc https://www.mvcr.cz/mvcren/article/third-country-nationals-long-term-residence.aspx?q=Y2hudW09Nw%3d%3d

Cách 2. Xin Cư trú ở lại Séc với Mục đích Lao động

Thẻ Lao động/ Employee card/ Zaměstnanecká Karta

Để có Employee card thì có 3 điều kiện quan trọng:

  • Lương: Phải trên lương tối thiểu (năm 2021 là 15,200 CZK/tháng)
  • Số giờ làm việc: trên 15 giờ / tuần
  • Hợp đồng làm việc hoặc Giấy phép lao động (phụ thuộc vào bạn có tốt nghiệp từ đại học Séc không)

Trường hợp 1. Bạn CÓ bằng đại học Séc

Khi tìm việc, nếu bạn tốt nghiệp đại học Séc thì bạn đã có lợi thế hơn những người nước ngoài tốt nghiệp đại học nước khác, vì bạn:

  • tự động có work permit (giấy phép lao động)
  • được phép tự do tìm việc trên thị trường Séc (free entry to labor market)

Vậy thì chỉ cần tìm được công việc full-time ở một công ty tử tế trước khi hết hạn visa du học, rồi lấy hợp đồng lao động đi xin thẻ lao động là được. Thẻ lao động của bạn chính là thẻ cư trú (non-dual mode employee card). Thời hạn của thẻ lao động tối đa được 2 năm, tùy theo thời hạn của hợp đồng lao động. Do vậy, chúng ta phải nhớ đi gia hạn hợp đồng lao động để gia hạn thẻ lao động nhé. Và nếu thay đổi công việc thì phải thông báo Bộ Nội Vụ trong vòng 3 ngày nha.

Đọc thêm về thẻ non-dual mode employee card dành cho các sinh viên tốt nghiệp đại học Séc ở trên trang web của Bộ Nội Vụ nhé https://www.mvcr.cz/mvcren/article/third-country-nationals-employee-card.aspx?q=Y2hudW09Mw%3d%3d

Trường hợp 2: Bạn KHÔNG có bằng đại học Séc

Nếu bạn tốt nghiệp đại học Séc ra thì bạn sẽ vất hơn tí. Lúc này, bạn cần tìm một công ty sẵn sàng tài trợ visa lao động cho bạn. Thường thì các công ty quốc tế sẽ quen thủ tục tài trợ visa cho người nước ngoài hơn.

Luật Séc quy định các vị trí dành cho người nước ngoài phải được lên trang web của Bộ Lao Động. Công ty có 30 ngày để ưu tiên tuyển công dân EU. Sau 30 ngày không tìm được ai thì mới đến lượt công dân ngoài EU (bao gồm người Việt mình).

Vì vấn đề này nên có thể xảy ra trường hợp, công ty ưng bạn, nhưng muốn có người làm ngay chứ không muốn phải chờ 30 ngày, nên sẽ đành phải từ chối bạn. Trường hợp khác là bạn tìm việc trên trang web của Bộ Lao Động thì lại gặp phải những vị trí đã có người rồi, nhưng công ty vẫn đăng tuyển dụng “hình thức” cho đúng luật. Trong trường hợp đó, 1 là họ từ chối bạn luôn, 2 là họ vẫn cho bạn ứng tuyển như bình thường và nếu bạn giỏi hơn người mà họ cân nhắc ban đầu, thì họ sẽ chọn bạn, và người kia mất việc luôn. Nghe phũ phết.

Nói chung là sau khi người ta nhận bạn và bạn có hợp đồng lao động rồi, bạn sẽ đi xin thẻ lao động. Thẻ lao động vừa là thẻ cư trú, vừa là giấy phép lao động (work permit) của bạn (Dual mode Employee card).

Anyway bạn cũng nên tự đăng profile bản thân lên trang web Bộ Lao Động để gây chú ý với nhà tuyển dụng nhé. Mình cũng liệt kê các trang web tìm việc ở bài viết Làm thêm khi du học Séc, và khi phỏng vấn xin việc, chú ý hỏi công ty xem họ có sẵn sàng tài trợ visa cho người Việt Nam mình không nhé.

Đọc thêm về thẻ lao động dual mode employee card trên trang web Bộ Nội Vụ Séc https://www.mvcr.cz/mvcren/article/employee-card-682810.aspx

Cách 3. Xin Cư trú ở lại Séc với Mục đích Kinh doanh

Kinh doanh/ Business/ Podnikání

Giải pháp phù hợp cho các bạn sinh viên mới ra trường chắc là đăng ký kinh doanh cá thể (Osoba samostatně výdělečně činná – OSVČ) trên cơ sở giấy kinh doanh tự do Živnostenský list. Vì kinh doanh theo kiểu mở công ty thì bạn sẽ cần nhiều vốn và hiểu biết luật pháp Séc một chút.

Giấy kinh doanh tự do Živnostenský list
Giấy kinh doanh tự do Živnostenský list

Rủi ro lớn nhất của kinh doanh cá thể kiểu này là bạn phải tự kiểm soát hóa đơn, kê khai thu nhập, đóng thuế đúng theo luật, nên bạn nào không rành tiếng Séc và luật Séc lắm thì sẽ hơi vất. Kê khai sai hoặc đóng thuế muộn là bị phạt nặng phết.

Có 3 kiểu kinh doanh là:

  • kinh doanh tự do (vd bán potraviny, nhiếp ảnh) không cần khả năng chuyên môn
  • kinh doanh thủ công (vd làm nails, nhà hàng, quán cà phê) đòi hỏi khả năng chuyên môn
  • kinh doanh phụ thuộc (vd kế toán) đòi hỏi bằng cấp, khả năng chuyên môn cao

Đọc thêm thông tin về kinh doanh cá thể và cách đăng ký trên trang web của Tòa án Praha nhé (bằng tiếng Việt đấy).

Các cách xin cư trú dài hạn khác

Bạn còn có thể xin cư trú theo các mục đích khác như:

  • Tìm việc: chứng minh bạn đã tốt nghiệp đại học Séc và nếu được chấp nhận, bạn sẽ có 9 tháng tìm việc và có quyền có thể chuyển mục đích sang lao động hoặc kinh doanh. Cư trú này chỉ được cấp một lần, không được gia hạn.
  • Nghiên cứu
  • Đầu tư

Các bạn có thể đọc thêm trên trang web Bộ Nội Vụ https://www.mvcr.cz/mvcren/article/third-country-nationals-long-term-residence.aspx?q=Y2hudW09Ng%3d%3d

Muốn định cư ở lại Séc không khó, nhưng cần thời gian

Tóm lại là điều kiện định cư ở lại Séc cũng không quá khó nhằn phải không ạ? So với Anh Mỹ Úc thì thế này là nhàn rồi. Chỉ là phải xoay xở thế nào cho đủ 5 năm thôi.

Nếu bạn muốn tìm đường định cư ở Châu Âu, Cộng hòa Séc có thể là lựa chọn không tồi đâu. Bạn có thể đọc thêm về:

Chuẩn bị hồ sơ xin visa du học Séc từ A đến Z

Chọn trường du học Séc

Du học Séc hết bao nhiêu tiền?

Nếu bạn có thắc mắc gì cứ bình luận ở dưới nhé, mình sẽ cố gắng trả lời, và biết đâu lại viết cả một bài blog dài phân tích nữa hehe.