Đi làm thêm khi Du học Séc

Trở lại sau mấy tháng bặt vô âm tín, mình xin khai trương sự trở lại với một vài kinh nghiệm ít ỏi liên quan tới làm thêm khi du học tại Cộng Hòa Séc. Nghe như kiểu mình làm bên tuyển dụng của một tập đoàn quốc tế phải không? =)) Thật ra là vì mình trượt xin việc nhiều quá rồi nên rảnh viết chơi thôi.

Đi làm thêm khi Du học Séc

Nếu bạn đang ở độ tuổi đôi mươi giống mình, đang đi học, và cảm thấy “lạc trôi” giữa dòng đời thì xin đập tay cái.

Trong blog này, mình sẽ trả lời chân thành quan điểm vủa mình về những câu hỏi sau:

  1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?
  2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?
  3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?
  4. Lương bao nhiêu là chấp nhận được?
  5. Làm nghề gì dễ kiếm tiền?
  6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

Mình không phải một doanh nhân thành đạt trên Shark Tank, cũng không phải diễn giả “Tôi Tài Giỏi – Bạn Cũng Thế”, chỉ là một sinh viên 22 tuổi vừa đi học vừa đi làm như bao sinh viên khác. Nên mình biết gì kể vậy thôi ha =)) Trải nghiệm mỗi người một khác đó.

1. Tại sao sinh viên nên đi làm thêm?

Nếu bạn chưa bị nỗi lo cơm áo gạo tiền ghì sát đất, thì hãy đi làm thêm để tích lũy kinh nghiệm và khám phá bản thân.

Sẽ có những “người lớn” đưa ra cho bạn 7749 lý do để đi làm vì tiền. Vì có rất nhiều thứ phải chi tiêu (lúc nào chẳng thế). Nếu bạn thích quick cash thì OK, không thành vấn đề. Nhưng nếu bạn chưa cần tiền, cũng chưa muốn làm vì tiền, thì đừng quá căng thẳng về lương lậu.

Tại sao bạn nên thực tập khi còn là sinh viên
© The Balance 2018

Mẹ mình dạy là, khi mình thoải mái tư tưởng thì làm gì cũng nhẹ nhàng, đơn giản. Khó khăn gì cũng giải quyết được. Càng stress, càng dễ hỏng việc. Quá lo lắng về chuyện tiền nong sẽ giới hạn các lựa chọn nghề nghiệp của bạn. Cái này mình sẽ nói thêm ở mục 5.

2. Chuẩn bị gì trước khi xin việc?

Để tránh mất thời gian của bạn & nhà tuyển dụng, xác định rõ:

  • Bạn đi làm vì mục đích gì? Để kiếm tiền, để trải nghiệm, hay để tích lũy kinh nghiệm chuyên môn?
  • Bạn có thể làm những ngày nào trong tuần? Hoặc bao nhiêu giờ một tuần? 10? 20? 30 tiếng/tuần?
  • Bạn chấp nhận mức lương trong khoảng bao nhiêu (đọc thêm ở mục 4)?
  • Bạn muốn đi làm ở một công ty “đàng hoàng” hay chấp nhận làm “chui”? (đọc thêm về “làm chui” ở mục 5)

Nếu các bạn muốn xin việc văn phòng, hãy chuẩn bị:

3. Tìm việc ở đâu và như thế nào?

Với các công việc bàn giấy, các bạn có thể tìm qua các kênh:

Với các công việc chân tay, không cần tiếng Séc:

Lưu ý, khi tìm việc ở trên các hội nhóm này, bạn phải rất tỉnh táo và cẩn thận. Đối với những công ty vừa và nhỏ, quảng cáo sơ sài, mức lương và công việc trông có vẻ “hấp dẫn,” bạn nên chú ý:

  • Luôn luôn phải gọi điện trước: Alo hỏi chi tiết miêu tả công việc, tên của chủ, tên công ty, có facebook/website thì xem xét cẩn thận có dấu hiệu gì đáng ngờ không (ảnh chụp mờ, thông tin trái ngược/thiếu sót,…). Qua cuộc điện thoại, bạn cũng sẽ cảm nhận được phong thái làm việc, thái độ với nhân viên của chủ.
  • Tìm hiểu kỹ càng công ty/chủ: Có số điện thoại, tên công ty hoặc tên chủ, lập tức tra google hoặc facebook tìm hiểu rõ về nơi và người mình sẽ làm việc cùng. Hỏi người thân, bạn bè có ai đã từng nghe đến, làm việc cùng chủ/công ty này không.
  • Đến xem nơi làm việc: Trước khi nhận công việc và đi làm ngày đầu tiên, sắp xếp một buổi gặp mặt, tham quan nơi làm việc để chắc chắn đây là môi trường mình muốn gắn bó.
  • Lưu lại mọi thỏa thuận dưới hình thức chữ viết: Nhiều công ty vừa và nhỏ sẽ ghi “lương thỏa thuận” trong quảng cáo tuyển dụng của họ. Những thỏa thuận này có thể được hứa bằng mồm. Lời nói gió bay. Sau khi thỏa thuận xong, bạn nên yêu cầu họ viết lại tất cả thông tin lương lậu, yêu cầu, điều khoản ra giấy hoặc viết email, tin nhắn gửi bạn. Để hai bên cùng thống nhất và có bằng chứng khi cần.

Các kênh tìm việc dành riêng cho các bạn biết tiếng Séc

Sau mấy hôm “rải truyền đơn” xong bị các công ty từ chối tới tấp vì cần người giỏi tiếng Séc + có thể làm full-time, mình được các tiền bối an ủi, thôi không sao, em tìm công ty đi, xong nếu được thì anh/chị giới thiệu.

Họ nói muốn chắc ăn thì phải đi qua người giới thiệu. Ngon nhất là ai đó có vị trí ngay trong công ty. Một người lấy uy tín cá nhân để “mời em về đội của anh”. Nên là muốn đậu mấy vị trí ngon trong các công ty lớn thì hãy chăm networking, xây dựng mối quan hệ nha.

Tại sao bạn nên đầu tư xây dựng mối quan hệ từ thời sinh viên

4. Lương làm thêm bao nhiêu thì chấp nhận được?

Trước khi bàn về vấn đề hết sức nhạy cảm này, mình chỉ muốn ôm các bạn thật chặt và nói rằng, người duy nhất có quyền đánh giá lương bạn bao nhiêu thì chấp nhận được… là bạn. Vì bạn là người vác xác đi làm, cống hiến mồ hôi chất xám cho vị trí này mà. Người khác, kể cả mình, không có quyền phán xét lương thế là cao hay thấp gì hết. Nếu bạn thấy ổn với mức lương đó thì cứ tiếp tục làm.

Mặt khác, mình cũng ủng hộ việc công khai chia sẻ mức lương để tránh tình trạng bóc lột và bất bình đẳng trên thị trường lao động, đặc biệt là đối với người ngoại quốc/phụ nữ/sinh viên.

Theo kinh nghiệm cá nhân, mình đánh giá như sau:

  • Công việc bàn giấy:
    • Đối với các bạn mới đi làm thêm, chưa có kinh nghiệm, làm các vị trí back office, assistant, support, administrative tasks, thì có khi người ta chỉ cho bạn thực tập không lương mà thôi. Cá nhân mình không khoái hai chữ cuối lắm. Nhưng cũng đã từng trải nghiệm 2 tháng “móm” trước khi được đề xuất trả lương theo giờ. Lý do các công ty chơi trò “dã man” này là vì họ chưa nhìn thấy giá trị/lợi ích mà bạn có thể đem lại cho họ là gì. Vì bạn chẳng có gì trên CV cả.
    • Khi đã có chút kinh nghiệm thực tập, bạn có thể kỳ vọng lương khởi điểm khoảng 100-120kc/giờ.
    • Sau này, tùy vào kinh nghiệm và ngoại ngữ mà bạn có thể kỳ vọng mức lương 120-200kc/giờ.
    • Có thêm kỹ năng Excel, lập trình, đồ họa, phần mềm sẽ tăng mức lương lên 200-250kc/giờ, các trường hợp này khá hiếm.
  • Công việc chân tay:
    • Tính tiền, bồi bàn, dọn dẹp khoảng 100-130kc/giờ + tips
    • Bốc vác, lái xe 130-150kc/giờ
    • Biết thêm tiếng Séc/Anh: 150-180kc/giờ

5. Làm nghề gì để kiếm tiền nhanh?

Tiền nhanh = tiền mặt + trả ngay

Bạn có thể đi làm những công việc chân tay, không đòi hỏi quá nhiều chất xám, đôi khi còn không cần tiếng Séc nữa. Ví dụ: tính tiền, bồi bàn, quét dọn, phụ bếp, bốc vác, v..v.

Khi đi làm các nghề chân tay, một số chủ sẽ ký hợp đồng làm việc đàng hoàng với bạn, nhưng trong nhiều trường hợp thì không (để trốn thuế, trốn bảo hiểm, không giới hạn giờ làm). Hiện tượng sinh viên “làm chui” thì ở đâu cũng có, không riêng gì Séc. Đặc điểm chung là không hợp đồng lao động, chỉ thỏa thuận miệng và trả tiền mặt.

làm chui ở cộng hòa séc

Lương các nghề này rơi vào khoảng 100-200kc/h tùy vào quy mô nhà hàng, cửa tiệm, và đòi hỏi của công việc. Thường nếu các bạn làm ở quán ăn thì còn được bao ăn nữa. Một số nhà hàng lớn như Đông Đô, Hoàng Thành ở trong chợ Sapa thuê nhân viên chạy bồi cuối tuần. Một ngày, các bạn có thể kiếm được 800-1000kc.

Vì không phải trả thuế, thù lao của những công việc chân tay có phần nhỉnh hơn văn phòng. Các bạn muốn làm bao nhiêu giờ cũng được, chỉ có lao động nặng nhọc hơn. Việc hợp đồng lao động mập mờ cũng dẫn đến nhiều trường hợp bị cắt trừ lương vô lý.

6. Đi làm thêm có ảnh hưởng tới việc học không?

Về mặt pháp luật, với visa sinh viên thì bạn không được phép đi làm toàn thời gian (full-time) ở bất cứ đâu. Chỉ có thể ký hợp đồng bán thời gian DPP hoặc DPČ.

Các loại hợp đồng lao động dành cho sinh viên du học Séc

Hợp đồng DPP (Dohoda o provedení práce)

Bạn chỉ có thể làm việc 300 tiếng một năm cho một chủ lao động trên cơ sở thỏa thuận công việc. Nếu lương tháng từ thỏa thuận công việc nhiều hơn 10 000kc, ngoài thuế thu nhập bạn cũng sẽ phải trả bảo hiểm y tế và xã hội.

Hợp đồng DPČ (Dohoda o pracovní činnosti)

Ở dạng thỏa thuận này bạn cũng bị hạn chế thời gian làm việc. Bạn chỉ có thể làm việc tối đa một nửa thời gian làm việc một tuần (tức là 20 tiếng) cho một chủ lao động. Bạn phải trả bảo hiểm y tế và xã hội như khi làm việc trong quan hệ lao đồng bình thường.

Đọc thêm thông tin cơ bản về lao động tại Cộng hòa Séc

Mải làm, quên học có thể dẫn tới đuổi học

Trên thực tế thì đấy, rất nhiều sinh viên “làm chui”. Làm tối ngày. Thậm chí bỏ học để đi làm. Tình trạng này kéo dài, nhà trường sẽ báo cáo những nghỉ học liên miên với Bộ Nội Vụ và họ có thể cắt visa sinh viên của bạn. Không có hợp đồng lao động nên không thể xin visa lao động. Bạn sẽ phải về nước.

Trong một diễn biến khác, bạn vẫn đi học (tương đối) đầy đủ. Nhưng vì không cân bằng được việc học và làm, nên sức khỏe thể chất và tinh thần đều không tốt. Học hành kém. Thi không qua. Trượt hoài bị đuổi học. Cũng đứt giấy tờ.

Để tránh những điều không hay xảy ra, hãy ghi nhớ chúng ta vẫn là sinh viên, sang Séc với mục đích du học, không phải là lao động. Hãy tuân thủ đúng luật pháp sở tại. Chăm học vào ha.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Powered by WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: